ใช้กลไกสหกรณ์ พยุงราคาข้าวเปลือกและสร้างอำนาจต่อรองเกษตรกร
ภาคการเกษตรกำลังเดินหน้าเข้าสู่ฤดูเก็บเกี่ยวข้าวนาปี ปีการผลิต 2569/70 ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญของเกษตรกรทั่วประเทศ เพราะผลผลิตจำนวนมากจะทยอยออกสู่ตลาดพร้อมกัน หากขาดการบริหารจัดการที่ดี อาจทำให้เกิดปัญหาราคาข้าวเปลือกผันผวนและเกษตรกรต้องเร่งขายในราคาที่ไม่เป็นธรรม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงเตรียมใช้สถาบันเกษตรกรและสหกรณ์การเกษตรเป็นกลไกหลักในการดูแลตลาดข้าว สร้างความมั่นใจให้สมาชิก และเพิ่มอำนาจต่อรองในการซื้อขาย
แนวทาง ใช้กลไกสหกรณ์ พยุงราคาข้าวเปลือกและสร้างอำนาจต่อรองเกษตรกร มุ่งให้สหกรณ์เข้ามารับซื้อ รวบรวม และบริหารผลผลิตจากสมาชิกอย่างเป็นระบบ โดยสหกรณ์สามารถรวบรวมข้าวเปลือกในปริมาณมากเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการต่อรองกับผู้ประกอบการ โรงสี และผู้ซื้อในตลาด นอกจากนี้ยังช่วยลดการพึ่งพาพ่อค้าคนกลาง และเปิดโอกาสให้เกษตรกรมีทางเลือกในการขายผลผลิตมากขึ้น
ใช้กลไกสหกรณ์ พยุงราคาข้าวเปลือกและสร้างอำนาจต่อรองเกษตรกร
มาตรการรักษาเสถียรภาพราคาข้าวเปลือก ปีการผลิต 2569/70 ประกอบด้วยโครงการสำคัญ 2 โครงการ ได้แก่ โครงการสินเชื่อเพื่อรวบรวมข้าวและสร้างมูลค่าเพิ่มโดยสถาบันเกษตรกร และโครงการสินเชื่อเพื่อชะลอการขายข้าวเปลือกนาปี ทั้งสองโครงการมีเป้าหมายช่วยให้เกษตรกรไม่จำเป็นต้องรีบขายข้าวทันทีในช่วงที่ผลผลิตออกสู่ตลาดจำนวนมาก
ใช้กลไกสหกรณ์ พยุงราคาข้าวเปลือกและสร้างอำนาจต่อรองเกษตรกรอย่างเป็นรูปธรรม
โครงการสินเชื่อเพื่อรวบรวมข้าวเปิดโอกาสให้สหกรณ์มีเงินทุนสำหรับรับซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิก จากนั้นจึงนำไปจัดเก็บ คัดคุณภาพ แปรรูป หรือสร้างมูลค่าเพิ่มก่อนจำหน่าย การดำเนินงานลักษณะนี้ช่วยให้ข้าวมีคุณภาพและมีช่องทางการตลาดที่หลากหลายมากขึ้น ขณะเดียวกัน โครงการสินเชื่อเพื่อชะลอการขายข้าวเปลือกนาปีจะช่วยให้เกษตรกรมีเงินทุนหมุนเวียนระหว่างรอช่วงเวลาที่เหมาะสมในการจำหน่าย
นอกจากสินเชื่อตามโครงการหลักแล้ว กรมส่งเสริมสหกรณ์ยังเตรียมเงินสำรองฉุกเฉินจากกองทุนพัฒนาสหกรณ์ หรือ กพส. เพื่อให้สหกรณ์กู้ยืมไปใช้หมุนเวียนรับซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกได้ในระหว่างรอการเบิกจ่ายสินเชื่อจากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร หรือ ธ.ก.ส. มาตรการนี้ช่วยลดปัญหาสภาพคล่องและทำให้สหกรณ์สามารถรับซื้อผลผลิตได้ต่อเนื่องในช่วงเวลาที่เกษตรกรต้องการความช่วยเหลือมากที่สุด
สำหรับจังหวัดร้อยเอ็ด มีสหกรณ์จำนวน 90 แห่ง และกลุ่มเกษตรกร 118 แห่ง ถือเป็นเครือข่ายสำคัญในการขับเคลื่อนนโยบายด้านข้าวในระดับพื้นที่ ในปีงบประมาณ 2570 กรมส่งเสริมสหกรณ์เตรียมสนับสนุนงบประมาณกว่า 6 ล้านบาทให้แก่สหกรณ์ 4 แห่ง เพื่อเพิ่มศักยภาพผู้ผลิตสินค้าเกษตรให้ก้าวสู่การเป็นผู้ประกอบการธุรกิจเกษตร งบประมาณดังกล่าวสามารถนำไปพัฒนาระบบรวบรวมผลผลิต ปรับปรุงอุปกรณ์ เพิ่มประสิทธิภาพการจัดเก็บ และยกระดับการบริหารจัดการของสหกรณ์
ประโยชน์ที่เกษตรกรจะได้รับจากการทำงานของสหกรณ์มีหลายด้าน ได้แก่
- มีทางเลือกในการขายมากขึ้น เกษตรกรสามารถชะลอการขายและรอราคาที่เหมาะสมได้
- เพิ่มอำนาจต่อรอง การรวบรวมผลผลิตจำนวนมากช่วยให้สหกรณ์เจรจากับผู้ซื้อได้ดีขึ้น
- ลดต้นทุนการตลาด การจัดการร่วมกันช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านการขนส่งและการรวบรวม
- สร้างมูลค่าเพิ่ม ข้าวสามารถนำไปคัดคุณภาพ แปรรูป หรือพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่
- เข้าถึงองค์ความรู้ สมาชิกได้รับการส่งเสริมด้านเทคโนโลยี นวัตกรรม และการบริหารธุรกิจเกษตร
อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของแนวทางนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเงินทุนเพียงอย่างเดียว สหกรณ์จำเป็นต้องมีระบบบริหารจัดการที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ และสื่อสารข้อมูลราคากับสมาชิกอย่างสม่ำเสมอ ขณะเดียวกัน เกษตรกรควรมีส่วนร่วมในการวางแผนการผลิต รักษาคุณภาพข้าว และติดตามข้อมูลตลาด เพื่อให้การรวมกลุ่มเกิดประโยชน์สูงสุด
การนำเทคโนโลยีมาใช้ก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญ สหกรณ์สามารถพัฒนาระบบบันทึกข้อมูลผลผลิต ติดตามสต็อกข้าว ตรวจสอบคุณภาพ และสื่อสารกับสมาชิกผ่านช่องทางออนไลน์ได้ การมีข้อมูลที่ถูกต้องและรวดเร็วจะช่วยให้ผู้บริหารสหกรณ์ตัดสินใจได้แม่นยำยิ่งขึ้น รวมถึงวางแผนการขายให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด
โดยสรุป ใช้กลไกสหกรณ์ พยุงราคาข้าวเปลือกและสร้างอำนาจต่อรองเกษตรกร เป็นแนวทางที่ช่วยให้เกษตรกรมีความเข้มแข็งมากขึ้น ลดความเสี่ยงจากราคาผันผวน และเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้อย่างยั่งยืน หากทุกฝ่ายร่วมมือกันตั้งแต่การผลิต การรวบรวม การแปรรูป ไปจนถึงการตลาด สหกรณ์จะไม่ได้เป็นเพียงจุดรับซื้อข้าว แต่จะกลายเป็นศูนย์กลางธุรกิจเกษตรที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของสมาชิกได้อย่างแท้จริง เกษตรกรจึงควรติดตามโครงการจากสหกรณ์ในพื้นที่และเข้าร่วมใช้สิทธิอย่างเต็มที่ เพื่อร่วมกันสร้างตลาดข้าวที่เป็นธรรมและมั่นคงกว่าเดิม
ที่มา – ใช้กลไกสหกรณ์ พยุงราคาข้าวเปลือกและสร้างอำนาจต่อรองเกษตรกร