COP31 จุดเปลี่ยนพลังงานโลก เร่งลดฟอสซิล

การประชุม COP31 จุดเปลี่ยนพลังงานโลก กำลังได้รับความสนใจจากหลายประเทศ เพราะเป็นเวทีสำคัญที่สะท้อนทิศทางพลังงานในอนาคต แม้รัฐบาลทั่วโลกจะประกาศลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล ทั้งน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และถ่านหิน เพื่อรับมือกับวิกฤติโลกร้อน แต่ในความเป็นจริง โลกยังไม่สามารถตัดขาดจากพลังงานเหล่านี้ได้ทันที เนื่องจากฟอสซิลยังมีบทบาทต่อเศรษฐกิจ การผลิตไฟฟ้า การคมนาคม และความมั่นคงทางพลังงาน

ข้อมูลจากสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ หรือ IEA คาดการณ์ว่า ในปี 2569 ทั่วโลกจะมีเงินลงทุนด้านพลังงานรวมประมาณ 3.4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ แบ่งเป็นการลงทุนในพลังงานสะอาดและเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องราว 2.2 ล้านล้านดอลลาร์ ขณะที่ยังมีเงินลงทุนในน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และถ่านหินประมาณ 1.2 ล้านล้านดอลลาร์ ตัวเลขนี้ชี้ให้เห็นว่าโลกกำลังเดินหน้าเข้าสู่พลังงานสะอาดอย่างจริงจัง แต่ยังต้องพึ่งพาฟอสซิลเพื่อรองรับความต้องการใช้พลังงานที่เพิ่มขึ้น

COP31 จุดเปลี่ยนพลังงานโลก กับโจทย์ลดฟอสซิล

การประชุม COP31 จุดเปลี่ยนพลังงานโลก จึงไม่ได้มีความหมายเฉพาะเรื่องการประกาศเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังเป็นบททดสอบว่าประเทศต่าง ๆ จะสามารถเปลี่ยนคำมั่นสัญญาให้กลายเป็นการลงมือทำได้มากน้อยเพียงใด การประชุม COP28 เคยมีข้อตกลงให้ประเทศต่าง ๆ เดินหน้าเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิล และเพิ่มกำลังผลิตพลังงานหมุนเวียนทั่วโลกเป็น 3 เท่าภายในปี 2573 อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงดังกล่าวยังไม่ได้กำหนดเส้นตายยุติการใช้ฟอสซิลอย่างชัดเจน

ปัจจุบันถ่านหินยังเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าหลักของโลก คิดเป็นประมาณ 34% ตามด้วยก๊าซธรรมชาติ 21% สถานการณ์นี้สะท้อนว่า แม้พลังงานลม แสงอาทิตย์ และพลังงานหมุนเวียนประเภทอื่นจะเติบโตอย่างต่อเนื่อง แต่โครงสร้างพลังงานโลกยังมีฟอสซิลเป็นฐานสำคัญ รายงาน Production Gap Report 2025 ยังพบว่า แผนการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลของรัฐบาลประเทศต่าง ๆ ในปี 2573 สูงกว่าระดับที่สอดคล้องกับเป้าหมายจำกัดอุณหภูมิโลกไม่เกิน 1.5 องศาเซลเซียสมากกว่า 2 เท่า

COP31 จุดเปลี่ยนพลังงานโลก ต้องเปลี่ยนเป้าหมายให้เป็นผลลัพธ์

สัญญาณการเปลี่ยนแปลงเริ่มเห็นได้ชัดในหลายภูมิภาค โดยปี 2568 สหภาพยุโรปผลิตไฟฟ้าจากพลังงานลมและแสงอาทิตย์รวมกันได้ 30% สูงกว่าไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นครั้งแรก ขณะเดียวกัน ยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าทั่วโลกทะลุ 20 ล้านคัน หรือคิดเป็น 25% ของยอดขายรถยนต์ใหม่ ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าผู้บริโภคและภาคธุรกิจเริ่มปรับตัวเข้าสู่เทคโนโลยีพลังงานสะอาดมากขึ้น

IEA ประเมินว่า ภายในปี 2573 พลังงานหมุนเวียนและพลังงานนิวเคลียร์จะมีสัดส่วนรวมกันประมาณ 50% ของการผลิตไฟฟ้าโลก เพิ่มขึ้นจาก 42% ในปี 2568 ขณะที่สัดส่วนการผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินจะลดลงเหลือประมาณ 27% แม้แนวโน้มดังกล่าวเป็นข่าวดีต่อการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่การเปลี่ยนผ่านยังต้องอาศัยการลงทุนในระบบสายส่ง แบตเตอรี่ ระบบกักเก็บพลังงาน และเทคโนโลยีบริหารจัดการไฟฟ้า

ไทยต้องเตรียมพร้อมรับการเปลี่ยนผ่านพลังงาน

สำหรับประเทศไทย การเปลี่ยนผ่านพลังงานโลกเป็นทั้งโอกาสและความท้าทาย ประเทศไทยจำเป็นต้องลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล เพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาด และเตรียมรับกติกาการค้าโลกที่ให้ความสำคัญกับการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากขึ้น หากภาคธุรกิจยังใช้พลังงานที่มีการปล่อยคาร์บอนสูง อาจต้องเผชิญต้นทุนและข้อจำกัดทางการค้าในอนาคต

หนึ่งในสัญญาณบวกคือ ตลาดรถยนต์ไฟฟ้าไทยเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยปี 2568 มียอดขายประมาณ 140,000 คัน เพิ่มขึ้น 70% จากปีก่อน การขยายตัวนี้ช่วยผลักดันให้ภาคขนส่งลดการใช้น้ำมัน และกระตุ้นให้เกิดการลงทุนในสถานีชาร์จ แบตเตอรี่ และบริการด้านพลังงานรูปแบบใหม่

อย่างไรก็ตาม โจทย์ของไทยไม่ได้อยู่เพียงการเพิ่มจำนวนรถยนต์ไฟฟ้าหรือการสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียน แต่ต้องพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าให้มีความยืดหยุ่นและรองรับไฟฟ้าจากหลายแหล่ง รวมถึงสนับสนุนระบบกักเก็บพลังงาน เพื่อช่วยแก้ปัญหาความไม่สม่ำเสมอของพลังงานลมและแสงอาทิตย์ นอกจากนี้ ภาครัฐควรสร้างกลไกเข้าถึงเงินทุนและมาตรการช่วยเหลือธุรกิจ โดยเฉพาะผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดเล็กที่อาจมีข้อจำกัดด้านงบประมาณ

• เร่งเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในระบบไฟฟ้า
• ลงทุนในระบบสายส่งและเทคโนโลยีกักเก็บพลังงาน
• สนับสนุนรถยนต์ไฟฟ้าและระบบขนส่งสาธารณะสะอาด
• ช่วยธุรกิจลดต้นทุนและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
• พัฒนาทักษะแรงงานให้สอดคล้องกับอุตสาหกรรมพลังงานยุคใหม่

ความคาดหวังต่อ COP31

การประชุม COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี ระหว่างวันที่ 9–20 พฤศจิกายน 2569 จึงเป็นเวทีที่ทั่วโลกจับตา โดยมีข้อเสนอเพิ่มสัดส่วนการใช้ไฟฟ้าในความต้องการพลังงานขั้นสุดท้ายทั่วโลกเป็น 35% ภายในปี 2578 ควบคู่กับการขยายพลังงานสะอาดและการลงทุนในระบบไฟฟ้า ประเด็นสำคัญคือ ประเทศต่าง ๆ จะกำหนดแนวทางที่ชัดเจนเพื่อเร่งลดน้ำมัน ก๊าซ และถ่านหินได้มากเพียงใด

หัวใจของ COP31 จุดเปลี่ยนพลังงานโลก ไม่ใช่เพียงการผลิตพลังงานสะอาดให้มากขึ้น แต่ต้องทำให้พลังงานสะอาดมีราคาที่เข้าถึงได้ มีความมั่นคง และสามารถทดแทนฟอสซิลในภาคอุตสาหกรรม การขนส่ง และการผลิตไฟฟ้าได้จริง หากทุกฝ่ายร่วมกันลงทุนและกำหนดนโยบายอย่างต่อเนื่อง การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้จะกลายเป็นโอกาสสร้างเศรษฐกิจใหม่ ลดค่าใช้จ่ายระยะยาว และยกระดับความสามารถในการแข่งขันของไทย ดังนั้น ภาครัฐ ธุรกิจ และประชาชนควรเริ่มปรับตัวตั้งแต่วันนี้ เพราะอนาคตพลังงานไม่ได้รอให้ใครพร้อม

ที่มา – จับตา COP31 จุดเปลี่ยนพลังงานโลกเร่งหนีฟอสซิลแต่ไม่เลิกน้ำมัน-ถ่านหิน