รัฐบาลเร่งจัดการกากอุตสาหกรรมอันตราย

ปัญหากากอุตสาหกรรมและขยะอิเล็กทรอนิกส์ในพื้นที่จังหวัดสมุทรสาครและสมุทรสงครามกำลังถูกจับตามองอย่างใกล้ชิด หลังสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาชน ออกมาเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งตรวจสอบและจัดการกากอุตสาหกรรมอันตรายอย่างจริงจัง เนื่องจากพบการกองเก็บของเสียกลางแจ้ง รวมถึงการนำกากบางส่วนไปใช้ถมถนนและทำคันกั้นบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ซึ่งอาจทำให้สารพิษแพร่กระจายสู่ดิน แหล่งน้ำ และระบบนิเวศโดยรอบ

ประเด็นนี้ไม่ได้กระทบเฉพาะผู้ที่อาศัยอยู่ใกล้โรงงานเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับเกษตรกร ผู้ประกอบการประมง ผู้เลี้ยงสัตว์น้ำ และประชาชนที่บริโภคอาหารจากพื้นที่ดังกล่าว หากของเสียมีโลหะหนัก เช่น ตะกั่ว แคดเมียม หรือปรอทปนเปื้อน สารเหล่านี้อาจสะสมในดิน น้ำ และสิ่งมีชีวิต ก่อนเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารและส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว

รัฐบาลเร่งจัดการกากอุตสาหกรรมอันตราย หลังพบปัญหาซ้ำ

ข้อมูลจากการลงพื้นที่สะท้อนว่า โรงงานบางแห่งเคยถูกตรวจสอบและสั่งหยุดประกอบกิจการไปแล้วตั้งแต่ปี 2568 แต่กลับพบการดำเนินกิจการหรือการสะสมกากอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นอีกครั้ง สถานการณ์ดังกล่าวทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับประสิทธิภาพของการกำกับดูแล การติดตามหลังคำสั่งปิดโรงงาน และการตรวจสอบเส้นทางการเคลื่อนย้ายของเสีย

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรระบุว่า แม้หน่วยงานภาครัฐจะจัดตั้งชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจจำนวน 50 ชุด และเข้าตรวจสอบโรงงานแล้ว 80 แห่ง แต่การตรวจสอบเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากไม่มีการติดตามผลและกำหนดมาตรการแก้ไขที่ชัดเจน โดยเฉพาะโรงงานประเภท 105 และ 106 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการคัดแยก ฝังกลบ หรือจัดการของเสียอุตสาหกรรม

รัฐบาลเร่งจัดการกากอุตสาหกรรมอันตรายด้วยการตรวจสอบที่โปร่งใส

หัวใจสำคัญของการแก้ปัญหาคือการเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ ประชาชนควรได้รับทราบผลตรวจคุณภาพน้ำ ดิน อากาศ และสารปนเปื้อนในพื้นที่อย่างเข้าใจง่าย พร้อมมีช่องทางร้องเรียนและติดตามความคืบหน้าได้จริง การสื่อสารที่ชัดเจนจะช่วยลดความกังวลและทำให้ชุมชนสามารถป้องกันตนเองได้อย่างเหมาะสม

นอกจากนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรตรวจสอบพื้นที่เสี่ยงนอกบัญชีโรงงานด้วย เพราะการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมอาจเกิดขึ้นในพื้นที่รกร้าง บริเวณริมถนน หรือที่ดินที่ไม่มีการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง กรณีจังหวัดปราจีนบุรีที่มีรายงานพบจุดลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมหลายจุด เป็นตัวอย่างว่าการตรวจสอบเฉพาะโรงงานที่มีรายชื่ออาจไม่ครอบคลุมปัญหาที่เกิดขึ้นจริง

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพประชาชน

การนำกากอุตสาหกรรมไปกองไว้กลางแจ้งมีความเสี่ยงหลายด้าน เมื่อฝนตก น้ำฝนอาจชะสารเคมีและโลหะหนักลงสู่ดินหรือคลองใกล้เคียง หากพื้นที่ดังกล่าวอยู่ใกล้แหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ สารปนเปื้อนอาจสะสมในปลา กุ้ง หอย และสัตว์น้ำชนิดอื่น การพบปลาตายในบริเวณใกล้เคียงจึงควรได้รับการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์โดยเร็ว เพื่อค้นหาสาเหตุและประเมินระดับความรุนแรงของผลกระทบ

สำหรับประชาชน การได้รับสารพิษในปริมาณมากหรือสะสมเป็นเวลานานอาจกระทบต่อระบบประสาท ไต ตับ ระบบเลือด และพัฒนาการของเด็ก ความเสี่ยงจะยิ่งเพิ่มขึ้นหากชุมชนยังใช้น้ำจากแหล่งเดิมเพื่อการเกษตร การอุปโภคบริโภค หรือจับสัตว์น้ำมารับประทาน ดังนั้น การเตือนภัย การตรวจสุขภาพ และการจัดหาน้ำสะอาดจึงควรดำเนินการควบคู่กับการกำจัดของเสีย

แนวทางแก้ไขที่ควรเร่งดำเนินการ

• ตรวจสอบคุณภาพดิน น้ำ และตะกอนในพื้นที่เสี่ยง โดยใช้ห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐาน
• เปิดเผยผลตรวจสารปนเปื้อนและข้อมูลโรงงานต่อประชาชนอย่างโปร่งใส
• ควบคุมการเคลื่อนย้ายกากอุตสาหกรรมด้วยระบบติดตามที่ตรวจสอบย้อนหลังได้
• ดำเนินคดีกับผู้ประกอบการและผู้เกี่ยวข้องที่ฝ่าฝืนกฎหมายอย่างจริงจัง
• จัดสรรงบประมาณเพื่อขนย้าย กำจัด และฟื้นฟูพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ
• ตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐ เพื่อป้องกันการละเว้นหรือทุจริต

การสั่งปิดโรงงานอาจช่วยหยุดกิจกรรมบางส่วนได้ชั่วคราว แต่ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ทั้งหมด หากยังมีกากอุตสาหกรรมตกค้างอยู่ในพื้นที่ รัฐบาลจึงควรวางแผนฟื้นฟูอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การเก็บตัวอย่าง การกักกันพื้นที่ การขนย้ายของเสีย ไปจนถึงการติดตามคุณภาพสิ่งแวดล้อมในระยะยาว

รัฐบาลเร่งจัดการกากอุตสาหกรรมอันตราย ไม่ควรเป็นเพียงคำขวัญหรือเป้าหมายตามตัวชี้วัดการตรวจโรงงาน แต่ต้องนำไปสู่การแก้ปัญหาที่ประชาชนสัมผัสได้จริง ทั้งการลดมลพิษ การคุ้มครองสุขภาพ และการฟื้นคืนความเชื่อมั่นของชุมชน ความร่วมมือระหว่างรัฐบาล หน่วยงานท้องถิ่น ผู้ประกอบการ นักวิชาการ และประชาชน จะเป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันไม่ให้ปัญหานี้ขยายตัวและส่งต่อภาระให้คนรุ่นต่อไป

ในมุมมองของประชาชน การจัดการกากอุตสาหกรรมควรยึดหลักผู้ก่อมลพิษเป็นผู้รับผิดชอบ พร้อมมีการตรวจสอบโดยหน่วยงานอิสระและเปิดพื้นที่ให้ชุมชนมีส่วนร่วม หากทุกฝ่ายเดินหน้าอย่างจริงจัง ปัญหากากอุตสาหกรรมอันตรายจะมีโอกาสได้รับการแก้ไขอย่างยั่งยืนมากกว่าการใช้มาตรการเฉพาะหน้า

ที่มา – ‘สส.พรรคปชน.’เรียกร้องรบ.เร่งสอบ จัดการ’กากอุตสาหกรรมอันตราย’