ศธ. จับมือ WEF เปิดเวทีนโยบายระดับสูง

โลกการทำงานกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากการเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ เทคโนโลยีดิจิทัล โครงสร้างประชากร และความต้องการทักษะใหม่ ๆ การศึกษา จึงไม่ได้มีหน้าที่เพียงถ่ายทอดความรู้ในห้องเรียนเท่านั้น แต่ต้องเป็นพลังสำคัญในการเตรียมคนให้พร้อมทำงาน พร้อมปรับตัว และสามารถเรียนรู้ได้ตลอดชีวิต ล่าสุด ศธ. จับมือ WEF เปิดเวทีนโยบายระดับสูง เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองและวางแนวทางพัฒนาทุนมนุษย์ให้สอดคล้องกับเศรษฐกิจใหม่

การประชุมจัดขึ้นเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม ณ โรงแรมเดอะ เบอร์เคลีย์ ประตูน้ำ กรุงเทพมหานคร โดยมีนายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานเปิดการประชุมเสวนาเชิงนโยบายระดับสูงระหว่างกระทรวงศึกษาธิการและสภาเศรษฐกิจโลก หรือ World Economic Forum (WEF) ในหัวข้อการศึกษาเพื่อเป็นยุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจสำหรับปี 2030 และอนาคต รวมถึงการพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อการเติบโตอย่างทั่วถึงในเศรษฐกิจใหม่

ศธ. จับมือ WEF เปิดเวทีนโยบายระดับสูง เพื่ออนาคตการศึกษาไทย

แนวคิดสำคัญจากเวทีนี้คือ การปรับมุมมองต่อการศึกษา จากเดิมที่หลายคนอาจมองว่าเป็นค่าใช้จ่ายของประเทศ ไปสู่การมองว่าเป็นการลงทุนระยะยาวที่สร้างผลตอบแทนให้กับสังคม เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชน การลงทุนด้านการศึกษาที่มีคุณภาพจะช่วยสร้างกำลังคนที่มีทักษะตรงกับความต้องการของตลาดแรงงาน และช่วยให้ประเทศไทยแข่งขันได้ในเวทีโลก

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการกล่าวว่า ภายในปี 2030 การศึกษาไทยควรเป็นเครื่องยนต์หลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ โดยต้องพัฒนาคนให้มีความรู้ควบคู่กับทักษะที่นำไปใช้ได้จริง ไม่ว่าจะเป็นทักษะดิจิทัล ทักษะด้าน AI ทักษะอาชีพ การคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร และการทำงานร่วมกับผู้อื่น นอกจากนี้ยังต้องลดความเหลื่อมล้ำ เปิดโอกาสให้คนทุกช่วงวัยเข้าถึงการเรียนรู้ และไม่ปล่อยให้ผู้เรียนกลุ่มใดหลุดออกจากระบบ

ศธ. จับมือ WEF เปิดเวทีนโยบายระดับสูง กับ 3 แนวทางเร่งด่วน

การขับเคลื่อนนโยบายการศึกษาครั้งนี้เน้นหลักสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ “ลงทุน ใช้ข้อมูล และเริ่มทันที” ทั้งสามแนวทางสะท้อนว่า การปฏิรูปการศึกษาไม่ควรรอให้ปัญหาสะสมมากขึ้น แต่ต้องเริ่มสร้างรากฐานตั้งแต่วันนี้ โดยมีรายละเอียดที่น่าสนใจดังนี้

• ลงทุน: ให้ความสำคัญกับการพัฒนาคนตั้งแต่ระดับปฐมวัย ยกระดับคุณภาพครู พัฒนาทักษะดิจิทัลและทักษะอาชีพ รวมถึงลดช่องว่างด้านโอกาสทางการศึกษา
• ใช้ข้อมูล: เชื่อมโยงข้อมูลผู้เรียนรายบุคคลกับข้อมูลทักษะ ความต้องการของตลาดแรงงาน และงานวิจัย เพื่อใช้ประกอบการออกแบบหลักสูตรและกำหนดนโยบายอย่างแม่นยำ
• เริ่มทันที: ลงมือปรับระบบการเรียนรู้และสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ สถานศึกษา และภาคประชาชน เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่เห็นได้จริง

การใช้ข้อมูลจะช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าใจผู้เรียนแต่ละคนมากขึ้น เช่น ความถนัด ความสนใจ ผลการเรียนรู้ และทักษะที่ยังต้องพัฒนา ขณะเดียวกัน การเชื่อมโยงข้อมูลกับตลาดแรงงานจะช่วยให้สถานศึกษาผลิตผู้เรียนได้ตรงกับความต้องการของภาคธุรกิจ ลดปัญหาการเรียนจบแล้วหางานไม่ได้ และเพิ่มโอกาสให้คนไทยมีรายได้ที่มั่นคง

แผนพัฒนาการศึกษาไทย 3 ระยะ รองรับเศรษฐกิจใหม่

กระทรวงศึกษาธิการได้วางแผนการดำเนินงานออกเป็น 3 ระยะ เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ระยะแรกตั้งแต่ปัจจุบันถึงปี 2027 จะเน้นการวางรากฐานและเร่งยกระดับทักษะพื้นฐานของผู้เรียน พร้อมเชื่อมโยงข้อมูลรายบุคคลเข้ากับข้อมูลทักษะและตลาดแรงงาน รวมถึงผลักดันพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติให้เป็นกรอบสำคัญของการพัฒนาระบบการศึกษาในอนาคต

ระยะที่สอง ระหว่างปี 2028 ถึง 2030 จะเป็นช่วงเร่งและขยายผล โดยปรับหลักสูตรและการวัดผลให้เน้นสมรรถนะมากขึ้น ผู้เรียนจะต้องมีทักษะดิจิทัล ทักษะ AI และความสามารถด้านการคิดวิเคราะห์ รวมถึงมีโอกาสเรียนควบคู่กับการทำงานจริง นอกจากนี้ยังมีการผลักดันแนวคิด ASEAN Zero Dropout เพื่อให้เด็กและเยาวชนในภูมิภาคอาเซียนมีโอกาสอยู่ในระบบการศึกษาและได้รับทักษะแห่งอนาคตอย่างทั่วถึง

ระยะที่สาม ตั้งแต่ปี 2030 เป็นต้นไป จะมุ่งสู่ระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างเต็มรูปแบบ ทุกคนสามารถสะสมผลการเรียนรู้จากโรงเรียน มหาวิทยาลัย สถานประกอบการ หรือการเรียนรู้นอกระบบ แล้วนำไปต่อยอดการทำงานและการพัฒนาชีวิตได้ แนวทางนี้เหมาะกับโลกที่อาชีพเปลี่ยนแปลงเร็ว เพราะคนทำงานอาจต้องเรียนรู้ทักษะใหม่หลายครั้งตลอดเส้นทางอาชีพ

ความร่วมมือกับ WEF ช่วยเชื่อมการศึกษากับตลาดแรงงาน

ความร่วมมือระหว่างกระทรวงศึกษาธิการและ World Economic Forum มีเป้าหมายเพื่อทำให้การพัฒนาการศึกษาสอดคล้องกับทิศทางเศรษฐกิจและโลกการทำงานมากขึ้น โดยมีข้อเสนอสำคัญ 3 ด้าน ด้านแรกคือการวิเคราะห์ข้อมูลอนาคตของงานในประเทศไทยอย่างลึกซึ้ง เพื่อนำไปใช้วางแผนกำลังคนและพัฒนาหลักสูตรให้ตอบโจทย์อุตสาหกรรมใหม่

ด้านที่สองคือการทำวิจัยร่วมกัน เพื่อค้นหาแนวทางพัฒนาทักษะกำลังคนที่สร้างผลลัพธ์จริง ไม่ใช่เพียงการอบรมระยะสั้นที่ไม่เชื่อมโยงกับการทำงาน และด้านที่สามคือการเชื่อมโยงเครือข่ายธุรกิจชั้นนำให้เข้ามามีส่วนร่วมในการออกแบบหลักสูตร การฝึกงาน และการเรียนรู้ในสถานประกอบการ ความร่วมมือรูปแบบนี้จะช่วยให้ผู้เรียนเห็นภาพการทำงานจริง และช่วยให้นายจ้างได้บุคลากรที่มีทักษะตรงความต้องการ

นาย Sriram Gutta จาก World Economic Forum ยังเน้นถึงความสำคัญของทักษะที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง หรือ Human-centric Skills เช่น ความคิดสร้างสรรค์ การสื่อสาร ความเห็นอกเห็นใจ การทำงานเป็นทีม และการตัดสินใจอย่างมีความรับผิดชอบ แม้ AI จะเข้ามาช่วยทำงานหลายด้าน แต่ทักษะเหล่านี้ยังเป็นจุดแข็งที่มนุษย์ต้องพัฒนาเพื่อทำงานร่วมกับเทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพ

AI จะสร้างโอกาสได้ หากคนไทยพร้อมเรียนรู้

ความก้าวหน้าของ AI ไม่ได้หมายความว่าทุกอาชีพจะหายไปทั้งหมด แต่ลักษณะงานและทักษะที่จำเป็นจะเปลี่ยนแปลงไป คนที่สามารถใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยวิเคราะห์ข้อมูล สร้างสรรค์ผลงาน เพิ่มประสิทธิภาพ และแก้ปัญหา จะมีโอกาสปรับตัวได้ดีกว่า ดังนั้น ระบบการศึกษาจึงควรสอนให้ผู้เรียนเข้าใจทั้งประโยชน์ ข้อจำกัด จริยธรรม และความปลอดภัยในการใช้ AI

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษามองว่า การศึกษา การพัฒนาทุนมนุษย์ ตลาดแรงงาน ผลิตภาพ และความสามารถในการแข่งขันของประเทศต้องเชื่อมโยงกันเป็นระบบ พร้อมส่งเสริมความร่วมมือระดับนานาชาติ เพื่อนำองค์ความรู้ มาตรฐานสากล ข้อมูลเชิงประจักษ์ และประสบการณ์จากประเทศต่าง ๆ มาปรับใช้กับการกำหนดนโยบายของไทย

โดยสรุปแล้ว ศธ. จับมือ WEF เปิดเวทีนโยบายระดับสูง ถือเป็นสัญญาณสำคัญของการยกระดับการศึกษาไทยให้เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจยุคใหม่มากขึ้น ความสำเร็จจะไม่ได้ขึ้นอยู่กับหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากครู ผู้เรียน ครอบครัว สถานศึกษา ภาคธุรกิจ และภาครัฐ หากทุกฝ่ายเริ่มลงมือพัฒนาทักษะและใช้ข้อมูลอย่างจริงจัง การศึกษาไทยก็มีโอกาสเป็นรากฐานสำคัญที่ช่วยให้คนไทยพร้อมรับอนาคตและเติบโตไปพร้อมกับโลกที่เปลี่ยนแปลง

มุมมองที่น่าสนใจคือ การเรียนรู้ตลอดชีวิตไม่ควรเป็นเรื่องไกลตัว ทุกคนสามารถเริ่มต้นได้จากการฝึกทักษะใหม่ ใช้เทคโนโลยีอย่างรู้เท่าทัน และเปิดใจเรียนรู้จากประสบการณ์จริง เพราะการเตรียมคนสำหรับเศรษฐกิจใหม่เริ่มได้ตั้งแต่วันนี้

ที่มา – ศธ. จับมือ WEF เปิดเวทีนโยบายระดับสูง พัฒนาทุนมนุษย์รองรับเศรษฐกิจใหม่