เฟาซี-คอลลินส์ถูกสงสัยเขียนงานวิจัยต้นตอโควิด-19
ประเด็นต้นกำเนิดของโควิด-19 กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังเจย์ ภัตตาชารยา ผู้อำนวยการสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐ หรือ NIH ส่งจดหมายถึงวารสารเนเจอร์ เมดิซีน เพื่อขอให้ตรวจสอบกระบวนการจัดทำงานวิจัยสำคัญเกี่ยวกับต้นตอของไวรัส SARS-CoV-2 โดยมีการตั้งข้อสงสัยว่า ดร.แอนโทนี เฟาซี และดร.ฟรานซิส คอลลินส์ อาจมีบทบาทเบื้องหลังมากกว่าที่ปรากฏในรายชื่อผู้เขียน
ข้อกล่าวหาดังกล่าวเกี่ยวข้องกับงานวิจัยชื่อ The proximal origin of SARS-CoV-2 ซึ่งเผยแพร่ในวารสารเนเจอร์ เมดิซีน เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2563 งานวิจัยชิ้นนี้มีอิทธิพลต่อการอภิปรายเรื่องต้นกำเนิดโควิด-19 อย่างมาก เพราะเนื้อหาระบุว่าไวรัสไม่น่าจะเกิดจากการดัดแปลงพันธุกรรมโดยเจตนาในห้องปฏิบัติการ
เฟาซี-คอลลินส์ถูกสงสัยเขียนงานวิจัยต้นตอโควิด-19
ในจดหมายของภัตตาชารยา มีการขอให้วารสารตรวจสอบว่า บุคคลที่ไม่ได้มีชื่อเป็นผู้เขียนอาจมีส่วนร่วมในการวางแนวคิด ร่างข้อความ แก้ไขต้นฉบับ หรือช่วยผลักดันงานวิจัยจนเข้าข่ายเป็นผู้เขียนร่วมตามหลักวิชาการหรือไม่ โดยบุคคลที่ถูกกล่าวถึง ได้แก่ เฟาซี อดีตผู้อำนวยการสถาบันโรคภูมิแพ้และโรคติดเชื้อแห่งชาติ และคอลลินส์ อดีตผู้อำนวยการ NIH
ภัตตาชารยายังกล่าวถึงเจเรมี ฟาร์ราร์ ซึ่งในขณะนั้นเป็นผู้อำนวยการเวลคัม ทรัสต์ โดยตั้งคำถามถึงบทบาทของทั้งสามคน หลังมีข้อมูลว่าพวกเขาเคยได้รับร่างงานวิจัยไปอ่านและให้ข้อเสนอแนะก่อนการตีพิมพ์ อย่างไรก็ตาม จดหมายฉบับนี้ยังไม่ได้แสดงหลักฐานใหม่ที่ยืนยันว่าเฟาซีหรือคอลลินส์เป็นผู้เขียนเงาของงานวิจัย
ข้อกล่าวหายังไม่มีหลักฐานใหม่ยืนยัน
งานวิจัยดังกล่าวมีนักชีววิทยาวิวัฒนาการและนักไวรัสวิทยา 5 คนจากหลายสถาบันร่วมกันจัดทำ หนึ่งในผู้เขียนคือเอียน ลิปกิน นักไวรัสวิทยาจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ซึ่งออกมาปฏิเสธข้อกล่าวหาอย่างชัดเจน เขายืนยันว่ารายชื่อผู้เขียนตรงกับผู้ที่ริเริ่ม ร่าง แก้ไข และร่วมรับผิดชอบต้นฉบับจริง
ลิปกินระบุว่า งานวิจัยชิ้นนี้ไม่มีการเขียนแทนกัน และผู้ที่ทำหน้าที่เพียงอ่านร่างหรือให้คำแนะนำทั่วไปไม่ควรมีชื่อเป็นผู้เขียนร่วมตามมาตรฐานการทำงานวิจัย เพราะการมีชื่อเป็นผู้เขียนต้องสะท้อนการมีส่วนร่วมในสาระสำคัญของงาน ไม่ใช่เพียงการตรวจทานหรือให้ความเห็นในบางประโยค
ข้อมูลที่มีการเปิดเผยก่อนหน้านี้ระบุว่า ฟาร์ราร์เคยเสนอให้ปรับถ้อยคำในงานวิจัย จากคำว่า “ไม่น่าเป็นไปได้” เป็น “แทบเป็นไปไม่ได้” ในข้อความที่กล่าวถึงความเป็นไปได้ของไวรัสซึ่งเกิดจากการดัดแปลงในห้องปฏิบัติการ แต่การเสนอแก้ไขถ้อยคำเพียงบางส่วนยังไม่เพียงพอที่จะพิสูจน์ว่าเขามีส่วนร่วมในระดับที่ควรได้รับสถานะผู้เขียนร่วม
งานวิจัยต้นตอโควิด-19 ถูกตรวจสอบหลายครั้ง
นับตั้งแต่เผยแพร่ งานวิจัยนี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์จากนักวิทยาศาสตร์บางกลุ่ม สมาชิกพรรครีพับลิกันในสภาคองเกรส และฝ่ายการเมืองในสหรัฐ โดยผู้วิจารณ์มองว่า ผู้เขียนรีบปฏิเสธทฤษฎีไวรัสหลุดจากห้องปฏิบัติการมากเกินไป รวมถึงอาจมีความพยายามปกป้องบทบาทของหน่วยงานสหรัฐที่เคยสนับสนุนทุนวิจัยไวรัสโคโรนาในจีน
ที่ผ่านมา งานวิจัยเกี่ยวกับต้นกำเนิดโควิด-19 ถูกนำเข้าสู่การไต่สวนของสภาคองเกรสอย่างน้อย 5 ครั้ง เจ้าหน้าที่ได้ตรวจสอบอีเมล ข้อความในแอปพลิเคชันสแลค ตลอดจนเอกสารและบันทึกส่วนตัวที่เกี่ยวข้องกับทีมผู้วิจัยและอดีตเจ้าหน้าที่สาธารณสุขสหรัฐ แม้จะมีการเปิดเผยข้อมูลจำนวนมาก แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่มีข้อสรุปที่ทำให้วารสารต้องเพิกถอนงานวิจัย
ประเด็นสำคัญของเรื่องนี้คือ ความแตกต่างระหว่างการให้คำแนะนำกับการมีส่วนร่วมในฐานะผู้เขียน งานวิจัยระดับนานาชาติมักกำหนดให้ผู้เขียนต้องมีส่วนร่วมอย่างมีนัยสำคัญ ตั้งแต่การออกแบบแนวคิด การวิเคราะห์ข้อมูล การเขียนหรือแก้ไขเนื้อหาสำคัญ และการรับผิดชอบต่อผลงานทั้งหมด ดังนั้น การตรวจสอบจึงจำเป็นต้องพิจารณาหลักฐานโดยละเอียด ไม่ควรสรุปจากการมีชื่ออยู่ในอีเมลหรือการเข้าร่วมประชุมเพียงอย่างเดียว
- ผู้อำนวยการ NIH ขอให้วารสารตรวจสอบรายชื่อผู้เขียนงานวิจัย
- ข้อสงสัยพุ่งไปที่บทบาทของเฟาซี คอลลินส์ และฟาร์ราร์
- ผู้เขียนงานวิจัยปฏิเสธว่าไม่มีการเขียนแทนหรือปกปิดรายชื่อผู้เขียน
- ยังไม่มีหลักฐานใหม่ที่ยืนยันว่าควรเพิกถอนงานวิจัย
ล่าสุด เฟาซีและคอลลินส์ยังไม่แสดงความเห็นต่อจดหมายดังกล่าว ขณะที่ฟาร์ราร์และวารสารเนเจอร์ เมดิซีนก็ยังไม่ได้ให้คำตอบอย่างเป็นทางการ ส่วนคริสเตียน แอนเดอร์เซนและโรเบิร์ต แกร์รี ผู้เขียนร่วมอีกสองคน ยังคงอ้างถึงคำให้การต่อสภาคองเกรสว่า เฟาซีและคอลลินส์ไม่ได้มีบทบาทในงานวิจัย ขณะที่ฟาร์ราร์ทำหน้าที่คล้ายผู้ให้คำแนะนำในกระบวนการตีพิมพ์
โดยสรุป ประเด็นเฟาซี-คอลลินส์ถูกสงสัยเขียนงานวิจัยต้นตอโควิด-19 ยังอยู่ในขั้นตอนการขอให้ตรวจสอบ และไม่ควรนำข้อกล่าวหามาเท่ากับข้อเท็จจริงจนกว่าจะมีหลักฐานหรือผลการสอบสวนจากวารสารอย่างชัดเจน ผู้อ่านควรติดตามข้อมูลจากเอกสารต้นฉบับและแหล่งข่าวที่น่าเชื่อถือ เพื่อแยกข้อเท็จจริงออกจากการตีความทางการเมือง
เรื่องนี้เป็นอีกตัวอย่างที่สะท้อนว่า ความโปร่งใสในการระบุผู้เขียนและการเปิดเผยกระบวนการทำงานมีความสำคัญต่อความน่าเชื่อถือของวิทยาศาสตร์ หากมีการตรวจสอบอย่างเป็นอิสระและเปิดเผยผลต่อสาธารณะ ก็จะช่วยให้สังคมเข้าใจข้อเท็จจริงเกี่ยวกับต้นกำเนิดโควิด-19 ได้รอบด้านมากขึ้น
