จุฬาฯ จัดกันก่อนท่วม ครั้งที่ 4/2026

จุฬาฯ จัดกันก่อนท่วม ครั้งที่ 4/2026 กลับมาอีกครั้งในเวที WATER RESILIENCE FORUM 4/2026 ภายใต้แนวคิด THE TRUTH OF WATER “รู้ทันน้ำ รู้ทันอนาคต” และ THE WORLD IS ADAPTING “เมื่อโลกต้องอยู่กับน้ำ เราจะอยู่กับน้ำอย่างไร” งานนี้จัดโดยศูนย์กันก่อนท่วม หรือ Water Resilience Center คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ณ ห้อง SX Grand Plenary Hall ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์

เวทีดังกล่าวชวนทุกภาคส่วนมองความเสี่ยงด้านน้ำให้ลึกกว่าเดิม โดยเฉพาะปัญหา ฝนตกหนักแบบสุดขั้ว น้ำท่วมฉับพลัน น้ำทะเลหนุน และภัยแล้ง ซึ่งมีแนวโน้มรุนแรงและเกิดบ่อยขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การขยายตัวของเมือง และสภาพภูมิประเทศที่เปลี่ยนแปลงไป ประเด็นสำคัญคือประเทศไทยไม่ควรรอให้เกิดภัยแล้วจึงค่อยแก้ไข แต่ควรใช้ข้อมูล วิทยาศาสตร์ และความร่วมมือเพื่อเตรียมพร้อมล่วงหน้า

จุฬาฯ จัดกันก่อนท่วม ครั้งที่ 4/2026 ชวนไทยรู้ทันฝนสุดขั้ว

ศ. (พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย นายกสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวเปิดงานว่า ประเทศไทยมีความผูกพันกับน้ำมาอย่างยาวนาน แต่วิกฤตน้ำในปัจจุบันมีรูปแบบซับซ้อนมากขึ้น ทั้งฝนตกหนักในเวลาสั้น น้ำท่วมในพื้นที่เมือง และความเสี่ยงจากน้ำทะเลหนุน การรับมือจึงต้องพัฒนาไปจากการช่วยเหลือหลังเกิดภัย สู่การเตรียมความพร้อมก่อนเกิดเหตุอย่างเป็นระบบ

การเตรียมพร้อมที่มีประสิทธิภาพควรครอบคลุมตั้งแต่ระบบบริหารจัดการน้ำ ระบบเตือนภัย แผนอพยพ การดูแลผู้สูงอายุ เด็ก ผู้ป่วย และกลุ่มเปราะบาง ไปจนถึงการปรับปรุงระบบระบายน้ำให้สอดคล้องกับสภาพอากาศยุคใหม่ นอกจากนี้ ภาครัฐ ภาคธุรกิจ ชุมชน และสถาบันการศึกษาต้องแลกเปลี่ยนข้อมูลและทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่อง เพราะภัยน้ำไม่ใช่เรื่องของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง

จุฬาฯ จัดกันก่อนท่วม ครั้งที่ 4/2026 กับข้อมูลภูมิอากาศความละเอียดสูง

หนึ่งในไฮไลต์สำคัญของงานคือการนำเสนอระบบข้อมูลภูมิอากาศสุดขั้วความละเอียดสูง หรือ CEDoS ซึ่งศูนย์กันก่อนท่วมพัฒนาร่วมกับ Massachusetts Institute of Technology หรือ MIT ระบบนี้ใช้ข้อมูลสภาพภูมิอากาศ หลักวิทยาศาสตร์ ข้อมูลดาวเทียม และเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาวิเคราะห์ร่วมกัน เพื่อจำลองความเสี่ยงในอนาคตระดับพื้นที่

CEDoS สามารถจำลองภาพความเสี่ยงด้วยความละเอียดประมาณ 5 x 5 กิโลเมตร โดยเริ่มศึกษาพื้นที่กรุงเทพฯ เพื่อช่วยให้หน่วยงานเห็นแนวโน้มของฝนสุดขั้วและวางแผนรับมือได้ตรงจุด อย่างไรก็ตาม ระบบนี้เป็นเครื่องมือสำหรับจำลองสภาพภูมิอากาศและประเมินความเสี่ยงในอนาคต ไม่ใช่ระบบพยากรณ์อากาศหรือระบบแจ้งเตือนภัยแบบเรียลไทม์ ความเข้าใจเรื่องนี้มีความสำคัญ เพราะข้อมูลแต่ละประเภทมีวัตถุประสงค์และช่วงเวลาการใช้งานแตกต่างกัน

จาก Water Risk สู่ Water Economy

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือการเปลี่ยนมุมมองจาก Water Risk หรือความเสี่ยงด้านน้ำ ไปสู่ Water Economy หรือการบริหารจัดการน้ำที่สร้างความมั่นคงและโอกาสทางเศรษฐกิจ เมื่อภาคธุรกิจมองเห็นความเสี่ยงล่วงหน้า ก็จะสามารถวางแผนการลงทุน ปรับห่วงโซ่อุปทาน ปกป้องโรงงานและทรัพย์สิน รวมถึงเตรียมแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจได้ดีขึ้น

ภายในงานมีการแลกเปลี่ยนมุมมองจากผู้บริหารภาคเอกชนในหัวข้อ “เมื่อ Water Risk กลายเป็น Business Risk” โดยชี้ให้เห็นว่า น้ำท่วมและภัยแล้งอาจกระทบตั้งแต่การผลิต การขนส่ง แรงงาน วัตถุดิบ ไปจนถึงความเชื่อมั่นของลูกค้าและนักลงทุน ธุรกิจที่เตรียมพร้อมจึงไม่ได้เพียงลดความเสียหาย แต่ยังสร้างความได้เปรียบและความน่าเชื่อถือในระยะยาว

ตัวอย่างจากต่างประเทศยังช่วยเปิดมุมมองใหม่ให้ประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นการเปิดพื้นที่ให้แม่น้ำรองรับน้ำหลากของเนเธอร์แลนด์ อุโมงค์ระบายน้ำใต้ดินของญี่ปุ่น หรือแนวคิด Sponge City ของจีน ซึ่งเน้นการออกแบบเมืองให้ซึมซับ กักเก็บ และชะลอน้ำได้ดีขึ้น แนวทางเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องนำมาใช้เหมือนกันทั้งหมด แต่สามารถนำมาปรับให้เหมาะกับบริบทของแต่ละพื้นที่

บทเรียนจากชุมชนสู่การเตรียมพร้อมระดับประเทศ

เวทีในครั้งนี้ยังนำเสนอ “ควนสันติโมเดล เมื่อความรู้เรื่องน้ำกลายเป็นความพร้อมของคน” ซึ่งสะท้อนบทบาทของชุมชนในการรับมือภัยน้ำ แนวทางดังกล่าวให้ความสำคัญกับการจัดเตรียมพื้นที่ปลอดภัย หรือ Safe Haven การวางแผนอพยพ การสื่อสารที่เข้าใจง่าย การดูแลกลุ่มเปราะบาง และการฝึกซ้อมอย่างสม่ำเสมอ

บทเรียนสำคัญคือแผนรับมือภัยพิบัติจะมีประโยชน์ก็ต่อเมื่อคนในพื้นที่รู้ว่าต้องทำอะไร ติดต่อใคร และเดินทางไปที่ไหนเมื่อเกิดเหตุ การสื่อสารจึงควรใช้ช่องทางที่ชุมชนเข้าถึงได้ พร้อมกำหนดผู้รับผิดชอบให้ชัดเจน การฝึกซ้อมยังช่วยค้นหาจุดอ่อนของแผน เช่น เส้นทางที่มีสิ่งกีดขวาง พื้นที่ปลอดภัยไม่เพียงพอ หรือการช่วยเหลือผู้ป่วยติดเตียงที่ยังไม่มีขั้นตอนรองรับ

• ภาครัฐ ควรพัฒนาฐานข้อมูล ระบบเตือนภัย และโครงสร้างพื้นฐานให้เชื่อมโยงกัน
• ภาคธุรกิจ ควรประเมินความเสี่ยงด้านน้ำในสถานประกอบการและห่วงโซ่อุปทาน
• ชุมชน ควรจัดทำแผนอพยพ พื้นที่ปลอดภัย และบัญชีกลุ่มเปราะบาง
• สถาบันการศึกษา ควรพัฒนาองค์ความรู้ แบบจำลอง และนวัตกรรมเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจ
• ประชาชน ควรติดตามข้อมูลทางการ เตรียมสิ่งของจำเป็น และเรียนรู้เส้นทางอพยพของตนเอง

ช่วง FROM TRUTH TO NATIONAL ACTION ยังเปิดพื้นที่ให้ผู้บริหารระดับนโยบายแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการนำข้อเท็จจริงด้านความเสี่ยงน้ำไปสู่การดำเนินงานของประเทศ ข้อมูลที่ดีจะมีคุณค่าเมื่อถูกนำไปใช้กำหนดนโยบาย จัดลำดับการลงทุน และออกแบบเมืองที่ปลอดภัยกว่าเดิม การวางแผนจึงควรพิจารณาทั้งความเสี่ยงในปัจจุบันและภาพอนาคตจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

สาระจากงาน จุฬาฯ จัดกันก่อนท่วม ครั้งที่ 4/2026 สรุปได้ว่า การอยู่ร่วมกับน้ำในอนาคตต้องเริ่มจากการยอมรับความจริง ใช้ข้อมูลที่เหมาะสม และลงมือเตรียมพร้อมตั้งแต่วันนี้ ไม่ว่าจะเป็นการปรับบ้านให้รับมือน้ำ การวางแผนครอบครัว การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน หรือการสร้างเครือข่ายความร่วมมือในชุมชน ทุกการเตรียมตัวล่วงหน้าช่วยลดความสูญเสียได้ ดังนั้น หากอยากให้เมืองและสังคมปลอดภัยขึ้น เราทุกคนควรเริ่มพูดคุย วางแผน และฝึกซ้อมรับมือภัยน้ำก่อนที่ฝนสุดขั้วจะมาถึง

ที่มา – จุฬาฯ จัดกันก่อนท่วม ครั้งที่ 4/2026 รับมือ “ฝนสุดขั้ว” เชื่อมความเสี่ยงด้านน้ำสู่การเตรียมพร้อมระดับประเทศ