ทนายตั้มยื่น มท. ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม
ประเด็นการเปิดรับบริจาคของมูลนิธิและสมาคมกำลังได้รับความสนใจอีกครั้ง หลังจาก “ทนายตั้ม” หรือ นายษิทรา เบี้ยบังเกิด เดินทางไปยื่นหนังสือต่อกระทรวงมหาดไทย เพื่อขอให้ตรวจสอบองค์กรสาธารณกุศลจำนวน 12 แห่ง แบ่งเป็น 11 มูลนิธิ และ 1 สมาคม ว่าการเปิดรับบริจาคที่ผ่านมาเป็นไปตามกฎหมายหรือไม่
การยื่นหนังสือครั้งนี้ ทนายตั้มระบุว่าไม่ได้มีเจตนาเลือกปฏิบัติกับองค์กรใดเป็นพิเศษ แต่เป็นการนำรายชื่อและข้อมูลที่รวบรวมได้มายื่นให้หน่วยงานรัฐตรวจสอบตามกระบวนการ โดยเอกสารประกอบคำร้องมีทั้งรายชื่อองค์กร ช่วงเวลาที่เปิดรับบริจาค และเลขที่บัญชีธนาคารที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบข้อเท็จจริงได้อย่างเป็นระบบ
ทนายตั้มยื่น มท. ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม
ทนายตั้มกล่าวว่า ในรายชื่อที่ยื่นครั้งนี้มีทั้งองค์กรที่เคยถูกตั้งคำถามมาก่อน และองค์กรขนาดใหญ่ที่ยังไม่ต้องการเปิดเผยชื่อ เพราะไม่ต้องการให้เกิดความเสียหายก่อนที่เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบเสร็จสิ้น โดยหนึ่งในองค์กรที่มีการยื่นเรื่องซ้ำคือมูลนิธิกัน จอมพลัง เนื่องจากก่อนหน้านี้ยังไม่ได้ร้องเรียนในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับพระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไร
อีกประเด็นที่ถูกกล่าวถึงคือมูลนิธิยามเฝ้าแผ่นดิน ซึ่งทนายตั้มระบุว่าเคยตั้งข้อสังเกตผ่านสื่อสังคมออนไลน์หลายครั้ง แต่ยังไม่ได้รับคำตอบที่ตรงกับข้อสงสัย โดยเฉพาะเรื่องการจัดซื้อโดรนที่มีการอ้างว่าเป็นผลงานจากฝีมือคนไทย ขณะที่มีข้อมูลว่าดีไซน์หรือวัสดุที่พบอาจแตกต่างจากคำกล่าวอ้าง จึงต้องการให้หน่วยงานที่มีอำนาจตรวจสอบราคาซื้อขาย แหล่งที่มา และเส้นทางการใช้เงินบริจาคอย่างละเอียด
ประเด็นที่ทนายตั้มขอให้ตรวจสอบ
- การเปิดรับบริจาคมีการขออนุญาตตามกฎหมายหรือไม่
- บัญชีรายรับและรายจ่ายสอดคล้องกับการดำเนินงานจริงหรือไม่
- ราคาจัดซื้อจัดสร้างมีส่วนต่างหรือมีความผิดปกติหรือไม่
- เงินบริจาคถูกนำไปใช้ตรงตามวัตถุประสงค์ขององค์กรหรือไม่
- การประชาสัมพันธ์ขอรับเงินจากประชาชนเข้าข่ายการเรี่ยไรหรือไม่
สำหรับข้อสงสัยเกี่ยวกับเงินบริจาคจำนวนมาก ทนายตั้มมองว่าการตรวจสอบไม่ควรพิจารณาเพียงงบการเงินว่าตัวเลขรับและจ่ายตรงกันหรือไม่ แต่ควรตรวจสอบลงลึกถึงกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ราคาสินค้า ผู้ขาย และผู้รับประโยชน์ที่แท้จริงด้วย เพราะตัวเลขในบัญชีอาจตรงกัน แต่ราคาซื้อขายหรือเงื่อนไขการจัดหาอาจยังมีประเด็นที่ต้องตรวจสอบเพิ่มเติม
อย่างไรก็ตาม ประเด็นทั้งหมดในขณะนี้ยังเป็นข้อร้องเรียนและข้อกล่าวอ้างที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบ ไม่ควรสรุปว่าองค์กรใดมีความผิดจนกว่าจะมีหลักฐานและผลการพิจารณาจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นทางการ การนำเสนอข้อมูลจึงควรอยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงและเปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายชี้แจงอย่างเป็นธรรม
กฎหมายควบคุมการเรี่ยไรเกี่ยวข้องอย่างไร
รองอธิบดีกรมการปกครองชี้แจงว่า หากต้องการจัดตั้งมูลนิธิหรือสมาคมในกรุงเทพฯ ต้องยื่นเรื่องต่อกรมการปกครอง ส่วนการจัดตั้งในต่างจังหวัดต้องยื่นเรื่องที่ศาลากลางจังหวัด โดยจะมีการพิจารณาคุณสมบัติ วัตถุประสงค์ และการจัดทำบัญชีขององค์กรตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
ส่วนการเปิดรับบริจาคจากบุคคลทั่วไป หากเป็นการเชิญชวนประชาชนในวงกว้าง ย่อมอาจเข้าข่ายการเรี่ยไรและต้องขออนุญาตตามกฎหมายก่อน ขณะที่การให้เงินระหว่างบุคคลทั่วไปในลักษณะเฉพาะเจาะจงอาจไม่เข้าข่ายการเรี่ยไร ทั้งนี้ต้องพิจารณารายละเอียด วิธีการประชาสัมพันธ์ กลุ่มผู้บริจาค และลักษณะการรับเงินเป็นกรณีไป
กรมการปกครองจะตรวจสอบว่ามูลนิธิหรือสมาคมแต่ละแห่งจดทะเบียนอยู่ที่ใด หากจดทะเบียนในกรุงเทพฯ หน่วยงานส่วนกลางจะรับผิดชอบตรวจสอบ แต่หากอยู่ในต่างจังหวัด จะประสานผู้ว่าราชการจังหวัดและนายทะเบียนในพื้นที่ให้ดำเนินการตรวจสอบ พร้อมรายงานผลตามขั้นตอน
ทนายตั้มยังระบุด้วยว่า หากพบองค์กรใดใช้สถานการณ์วิกฤตชายแดนหรือประเด็นความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมาเปิดรับบริจาคโดยไม่ได้รับอนุญาต อาจมีความผิดตามพระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไร และในกรณีที่พบการกระทำผิดหลายครั้ง อาจมีการยื่นคำร้องเพิ่มเติมเพื่อขอให้พิจารณาบทลงโทษที่เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงการสั่งยุบมูลนิธิตามเงื่อนไขของกฎหมาย
ในส่วนของมูลนิธิทีมงานทนายประชาชน ทนายตั้มยืนยันว่าไม่ได้กังวลหากมีผู้ยื่นเรื่องตรวจสอบ เพราะมูลนิธิไม่ได้เปิดรับบริจาคจากประชาชน จึงเห็นว่าไม่เข้าข่ายความผิดตามกฎหมายควบคุมการเรี่ยไร อย่างไรก็ตาม ทุกองค์กรควรเตรียมเอกสารทางการเงินและหลักฐานการดำเนินงานให้พร้อม เพื่อสร้างความโปร่งใสและตอบข้อสงสัยของสังคม
นอกจากนี้ ยังมีการเรียกร้องให้หน่วยงานต่าง ๆ ทำงานร่วมกัน ทั้งกรมสอบสวนคดีพิเศษ สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน และกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง โดยเฉพาะกรณีที่เกี่ยวข้องกับเส้นทางการเงินหรือธุรกรรมที่มีความซับซ้อน การตรวจสอบแบบบูรณาการจะช่วยให้เห็นภาพรวมได้ชัดเจนขึ้น และลดโอกาสที่ข้อมูลสำคัญจะตกหล่นระหว่างหน่วยงาน
สำหรับประชาชนที่ต้องการบริจาค ควรตรวจสอบชื่อองค์กร เลขทะเบียน วัตถุประสงค์ของมูลนิธิ ใบอนุญาตรับบริจาค และบัญชีธนาคารให้รอบคอบก่อนโอนเงิน หากพบข้อความเชิญชวนที่เร่งรัด ใช้ภาพเหตุการณ์รุนแรง หรือไม่มีรายละเอียดการใช้เงินอย่างชัดเจน ควรชะลอการบริจาคและสอบถามหน่วยงานรัฐก่อนทุกครั้ง
กรณีทนายตั้มยื่น มท. ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม จึงเป็นอีกหนึ่งเรื่องที่สังคมควรติดตามอย่างมีสติ ผลการตรวจสอบอย่างเป็นทางการจะเป็นตัวชี้ว่าข้อร้องเรียนมีมูลหรือไม่ และจะช่วยยกระดับมาตรฐานความโปร่งใสขององค์กรการกุศลในประเทศไทยได้ในระยะยาว
ท้ายที่สุด การบริจาคที่ดีควรเริ่มจากข้อมูลที่ชัดเจนและตรวจสอบได้ ประชาชนควรใช้สิทธิ์ตั้งคำถามอย่างสุภาพ ขณะที่หน่วยงานรัฐควรเร่งเปิดเผยผลการตรวจสอบอย่างโปร่งใส เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ทั้งผู้บริจาคและองค์กรที่ทำงานเพื่อสังคมอย่างสุจริต
ที่มา – “ทนายตั้ม” ลุยยื่น มท. ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม เปิดรับบริจาคผิดกฏหมาย
