ทุ่นระเบิดชายแดนเกาหลีท้าทายนโยบายสันติภาพโซล

เหตุทุ่นระเบิดในเขตปลอดทหาร หรือดีเอ็มซี กลับมาสร้างความกังวลให้คาบสมุทรเกาหลีอีกครั้ง หลังทหารเกาหลีใต้ได้รับบาดเจ็บ 3 นายจากการระเบิดระหว่างเปิดเส้นทางลาดตระเวน เหตุการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงอุบัติเหตุในพื้นที่อันตรายเท่านั้น แต่ยังสะท้อนความเปราะบางของชายแดน และความไม่ลงรอยกันระหว่างเกาหลีเหนือกับเกาหลีใต้เกี่ยวกับแนวเส้นแบ่งเขตทหาร

ประเด็นสำคัญคือ เหตุการณ์เกิดขึ้นในช่วงที่รัฐบาลโซลพยายามลดความตึงเครียดและผลักดันแนวคิดการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ขณะเดียวกัน ฝ่ายความมั่นคงของเกาหลีใต้ก็ต้องปกป้องกำลังพลและอธิปไตยของประเทศ ทำให้รัฐบาลต้องเดินบนเส้นทางที่ละเอียดอ่อนระหว่างการตอบโต้เพื่อความปลอดภัยกับการเปิดประตูสู่การเจรจา

ทุ่นระเบิดชายแดนเกาหลีท้าทายนโยบายสันติภาพโซล

เมื่อวันที่ 21 กันยายน ทหารเกาหลีใต้ 18 นายจากกองพลทหารราบที่ 25 กำลังเปิดเส้นทางลาดตระเวนใหม่บริเวณแนวรบด้านตะวันตกภายในเขตปลอดทหาร หรือดีเอ็มซี ก่อนเกิดเหตุทุ่นระเบิด 2 ลูกระเบิดขึ้นในฝั่งเกาหลีใต้ ส่งผลให้ทหารได้รับบาดเจ็บ 3 นาย เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้เจ้าหน้าที่ต้องเร่งตรวจสอบพื้นที่และประเมินว่ามีทุ่นระเบิดลูกอื่นหลงเหลืออยู่อีกหรือไม่

ผลสอบสวนร่วมระหว่างเกาหลีใต้กับกองบัญชาการสหประชาชาติ ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม ระบุว่า ทุ่นระเบิดน่าจะเป็นของกองกำลังเกาหลีเหนือที่นำมาฝังไว้ประมาณหนึ่งปีก่อน สำนักงานคณะเสนาธิการร่วมเกาหลีใต้ยังระบุว่า ทหารเกาหลีเหนือข้ามเส้นแบ่งเขตทหาร หรือเอ็มดีแอล ลงมาทางใต้ และฝังทุ่นระเบิดไว้อย่างน้อย 4 ลูก

จากผลสอบสวนดังกล่าว รัฐบาลโซลเรียกร้องให้เปียงยางออกมาขอโทษอย่างเป็นทางการ พร้อมเก็บกู้ทุ่นระเบิดที่อาจยังอยู่ในพื้นที่ อย่างไรก็ตาม เกาหลีเหนือปฏิเสธความรับผิดชอบอย่างแข็งกร้าว โดยคิม โย-จอง น้องสาวของคิม จอง-อึน วิจารณ์การสอบสวนของเกาหลีใต้ว่าเป็นเรื่องที่จัดฉากขึ้นเอง และเตือนว่าหากทหารเกาหลีใต้ยิงใส่ทหารเกาหลีเหนือ ฝ่ายเปียงยางจะตอบโต้ทันที

ทุ่นระเบิดชายแดนเกาหลีท้าทายนโยบายสันติภาพโซลอย่างไร

ความท้าทายไม่ได้อยู่ที่การหาผู้รับผิดชอบเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การตีความแนวเขตแดนซึ่งทั้งสองฝ่ายยังเห็นไม่ตรงกัน เขตปลอดทหารมีความกว้างประมาณ 4 กิโลเมตร และเกิดขึ้นตามข้อตกลงสงบศึกสงครามเกาหลีปี 2496 โดยมีเส้นแบ่งเขตทหารเป็นแนวสำคัญที่ทหารของทั้งสองฝ่ายไม่ควรข้าม

ในทางปฏิบัติ พื้นที่ชายแดนแห่งนี้มีภูมิประเทศซับซ้อน มีป่าเขา เส้นทางลาดชัน และวัตถุระเบิดที่ถูกฝังมานานหลายสิบปี เมื่อทั้งสองเกาหลียังมีมุมมองต่อแนวเขตไม่เหมือนกัน ความเคลื่อนไหวของทหารฝ่ายหนึ่งจึงอาจถูกมองว่าเป็นการละเมิดพื้นที่ของอีกฝ่ายได้ง่าย สถานการณ์นี้คล้ายข้อพิพาทเรื่องเส้นแบ่งเขตทางทะเลในทะเลเหลือง ซึ่งต่างฝ่ายต่างยึดถือแนวเขตของตนเอง

นับตั้งแต่ปลายปี 2566 คิม จอง-อึนประกาศให้เกาหลีใต้เป็นรัฐศัตรู เกาหลีเหนือก็เพิ่มมาตรการรักษาความปลอดภัยตามแนวชายแดน มีรายงานการก่อสร้างแนวกั้นและการวางทุ่นระเบิดอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2567 การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวทำให้ความหวังเรื่องการฟื้นฟูความสัมพันธ์ระหว่างสองเกาหลีลดลง และเพิ่มโอกาสที่จะเกิดความเข้าใจผิดระหว่างทหารที่ประจำการอยู่ใกล้กัน

สมดุลระหว่างความมั่นคงกับการเจรจา

รัฐบาลเกาหลีใต้ภายใต้ประธานาธิบดีอี แจ-มยอง ให้ความสำคัญกับการลดแรงกดดันบริเวณชายแดน โดยยุติการกระจายเสียงผ่านลำโพงโฆษณาชวนเชื่อตามแนวดีเอ็มซี และพยายามนำเสนอแนวคิดการอยู่ร่วมกันอย่างสันติบนคาบสมุทรเกาหลี นโยบายนี้มีเป้าหมายเพื่อลดโอกาสที่เหตุเล็ก ๆ จะพัฒนาไปสู่การปะทะครั้งใหญ่

อย่างไรก็ตาม เหตุทุ่นระเบิดทำให้เกิดเสียงเรียกร้องภายในเกาหลีใต้ให้รัฐบาลแสดงท่าทีแข็งกร้าวมากขึ้น ฝ่ายทหารต้องการให้เกาหลีเหนือรับผิดชอบและขอโทษ ขณะที่ผู้นำประเทศเรียกเหตุการณ์นี้ว่าเป็นอุบัติเหตุที่ไม่คาดคิด และย้ำว่าทั้งสองฝ่ายควรกลับมาเจรจากัน ความเห็นที่แตกต่างกันนี้สะท้อนโจทย์ใหญ่ของรัฐบาลโซล เพราะการลดความตึงเครียดไม่ควรทำให้ทหารรู้สึกว่าตนเองถูกละเลยหรือไม่ได้รับการปกป้อง

สถานการณ์ครั้งนี้ยังแตกต่างจากเหตุทุ่นระเบิดในปี 2558 ซึ่งทำให้ทหารเกาหลีใต้ 2 นายพิการ และนำไปสู่การเปิดลำโพงโฆษณาชวนเชื่อตอบโต้ในเวลานั้น ปัจจุบันรัฐบาลโซลเลือกใช้แนวทางระมัดระวังมากกว่า แต่เกาหลีเหนือยังปฏิเสธการติดต่อผ่านช่องทางต่าง ๆ ทำให้การป้องกันเหตุซ้ำและการสื่อสารฉุกเฉินเป็นเรื่องยาก

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อคาบสมุทรเกาหลี

• ความเสี่ยงต่อกำลังพล: ทุ่นระเบิดที่ยังหลงเหลืออาจทำให้ทหารและเจ้าหน้าที่เก็บกู้ได้รับอันตราย แม้ไม่มีการปะทะโดยตรง
• ความเข้าใจผิดเพิ่มขึ้น: การลาดตระเวนหรือการข้ามแนวเขตโดยไม่ได้ตั้งใจอาจนำไปสู่การยิงเตือนและการตอบโต้ที่ควบคุมได้ยาก
• แรงกดดันทางการเมือง: รัฐบาลเกาหลีใต้ต้องอธิบายต่อประชาชนว่าการเจรจาสันติภาพสามารถดำเนินควบคู่กับการปกป้องประเทศได้อย่างไร
• โอกาสเจรจาลดลง: หากทั้งสองฝ่ายใช้ถ้อยคำแข็งกร้าวและไม่เปิดช่องสื่อสาร เหตุเล็ก ๆ อาจทำลายความไว้เนื้อเชื่อใจที่มีอยู่อย่างจำกัด

บทเรียนจากเหตุการณ์นี้คือ นโยบายสันติภาพไม่อาจพึ่งพาความตั้งใจของฝ่ายเดียวได้ เกาหลีใต้จำเป็นต้องมีมาตรการตรวจสอบชายแดนที่รัดกุม เตรียมแผนเก็บกู้ทุ่นระเบิด และรักษาช่องทางสื่อสารฉุกเฉินกับเกาหลีเหนือไปพร้อมกัน ขณะเดียวกัน การตอบโต้ทุกขั้นควรชัดเจน ได้สัดส่วน และไม่เปิดโอกาสให้ความเข้าใจผิดลุกลาม

โดยสรุป ทุ่นระเบิดชายแดนเกาหลีท้าทายนโยบายสันติภาพโซล เพราะทำให้เห็นว่าความสงบที่ไม่มีข้อตกลงร่วมกันยังเปราะบางมาก การสร้างสันติภาพจึงต้องเดินคู่กับความมั่นคง การคุ้มครองทหาร และการเจรจาที่ต่อเนื่อง หากทั้งสองเกาหลีสามารถกลับมาใช้กลไกสื่อสารอย่างจริงจังได้ เหตุการณ์ครั้งนี้อาจกลายเป็นบทเรียนสำคัญแทนที่จะเป็นชนวนวิกฤตครั้งใหม่

สำหรับประชาชนทั่วไป สิ่งที่ควรติดตามไม่ใช่เพียงคำกล่าวโทษระหว่างสองฝ่าย แต่คือมาตรการลดความเสี่ยงในพื้นที่จริงและความพยายามเปิดโต๊ะพูดคุย เพราะสันติภาพที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อทุกฝ่ายยอมรับว่าความปลอดภัยและการเจรจาต้องเดินไปด้วยกัน

ที่มา – ทุ่นระเบิดปะทุชายแดนเกาหลี จุดเสี่ยงปะทะ ท้าทายนโยบายสันติภาพโซล