พระเข้มแข็ง ชุมชนเป็นสุข สู้โรค NCDs

วัดหนองวัลย์เปรียง อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี เดินหน้าสร้างความร่วมมือด้านสุขภาพระหว่างคณะสงฆ์ สาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หรือ อสม. เพื่อรับมือกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs ซึ่งเป็นปัญหาสุขภาพสำคัญของคนไทยในปัจจุบัน โดยใช้แนวคิด พระเข้มแข็ง ชุมชนเป็นสุข เป็นพลังขับเคลื่อนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม

การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นที่ศูนย์คนไทยห่างไกลโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง วัดหนองวัลย์เปรียง มี อสม. จากตำบลทุ่งคอก จำนวน 16 หมู่บ้าน 6 ชุมชน เข้าร่วมเรียนรู้แนวทางการทำงาน การสื่อสารเรื่องสุขภาพ และการติดตามประชาชนในพื้นที่ เพื่อช่วยลดจำนวนผู้ป่วยรายใหม่ รวมถึงลดความรุนแรงของโรคในผู้ที่มีภาวะเจ็บป่วยอยู่แล้ว

พระเข้มแข็ง ชุมชนเป็นสุข สู้โรค NCDs

พระครูใบฎีกาสุรพล มหาปญฺโญ เจ้าคณะตำบลทุ่งคอกและเจ้าอาวาสวัดหนองวัลย์เปรียง กล่าวว่า การป้องกันโรค NCDs จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ไม่ใช่หน้าที่ของบุคลากรสาธารณสุขเพียงฝ่ายเดียว วัดสามารถเป็นศูนย์กลางในการสร้างความรู้ ความเข้าใจ และแรงจูงใจให้ประชาชนหันมาใส่ใจสุขภาพมากขึ้น ขณะที่ อสม. จะทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง คอยให้คำแนะนำและติดตามผลอย่างใกล้ชิด

พระเข้มแข็ง ชุมชนเป็นสุข เริ่มจากพฤติกรรมใกล้ตัว

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคไตเรื้อรัง โรคหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมอง มักมีสาเหตุเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่สะสมเป็นเวลานาน ไม่ว่าจะเป็นการรับประทานอาหารหวานหรือเค็มจัด การกินอาหารที่มีแป้งและน้ำตาลในปริมาณมาก การไม่ออกกำลังกาย การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่ การนอนดึก และความเครียด

นายศักดิ์ชาย บุญมาก สาธารณสุขอำเภอสองพี่น้อง ระบุว่า คนไทยยังคงมีแนวโน้มป่วยด้วยโรค NCDs เพิ่มขึ้น ส่งผลกระทบทั้งต่อคุณภาพชีวิต ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล และเศรษฐกิจโดยรวม การส่งเสริมสุขภาพตั้งแต่ก่อนเกิดโรคจึงเป็นแนวทางสำคัญ เพราะช่วยให้ประชาชนสามารถควบคุมปัจจัยเสี่ยงได้ด้วยตนเอง และลดโอกาสเข้าสู่ระบบการรักษาที่มีค่าใช้จ่ายสูง

แนวทางที่ อสม. นำไปใช้ในชุมชน

อสม. ตำบลทุ่งคอกจะนำความรู้จากการอบรมไปประชาสัมพันธ์และให้คำแนะนำแก่ประชาชนในแต่ละหมู่บ้าน โดยเน้นการปรับพฤติกรรมที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงทุกอย่างในคราวเดียว แต่ควรเริ่มจากเรื่องเล็ก ๆ และทำอย่างต่อเนื่อง เช่น ลดการเติมน้ำตาลและน้ำปลา เลือกอาหารที่มีผักมากขึ้น ลดอาหารทอดและอาหารแปรรูป รวมถึงแบ่งเวลาออกกำลังกายให้เหมาะสมกับวัยและสุขภาพ

• ปรับอาหาร: ลดหวาน มัน เค็ม และควบคุมปริมาณแป้งกับน้ำตาลให้เหมาะสม
• นับคาร์บ: เรียนรู้ปริมาณคาร์โบไฮเดรตจากข้าว แป้ง ขนม และเครื่องดื่ม เพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
• ออกกำลังกาย: เคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ โดยเลือกกิจกรรมที่ปลอดภัยและเหมาะกับตนเอง
• ตรวจสุขภาพ: หมั่นวัดความดัน ตรวจระดับน้ำตาล และเข้ารับการคัดกรองตามคำแนะนำของบุคลากรสาธารณสุข
• ติดตามต่อเนื่อง: อสม. และครอบครัวช่วยให้กำลังใจ ติดตามพฤติกรรม และส่งต่อผู้ที่มีความเสี่ยงเข้าสู่ระบบบริการสุขภาพ

จุดเด่นของโครงการนี้คือการนำพลังของวัดและชุมชนมาผสานกับองค์ความรู้ด้านสาธารณสุข พระสงฆ์สามารถเป็นแบบอย่างในการดูแลสุขภาพและสร้างกำลังใจ ขณะที่ผู้นำท้องถิ่นและ อสม. ช่วยประสานงานให้การดูแลเข้าถึงประชาชนทุกกลุ่ม แนวคิด พระเข้มแข็ง ชุมชนเป็นสุข จึงไม่ได้หมายถึงการดูแลเฉพาะพระสงฆ์เท่านั้น แต่ยังหมายถึงการสร้างชุมชนที่มีความรู้ มีส่วนร่วม และช่วยกันลดความเสี่ยงจากโรคเรื้อรัง

การป้องกัน NCDs ไม่จำเป็นต้องรอให้มีอาการป่วย ทุกคนสามารถเริ่มต้นได้จากมื้ออาหารวันนี้ การเดินเพิ่มขึ้นในแต่ละวัน การนอนให้เพียงพอ และการลดพฤติกรรมเสี่ยง หากวัด ชุมชน ครอบครัว และหน่วยงานสุขภาพเดินไปในทิศทางเดียวกัน โมเดลนี้ก็มีโอกาสขยายผลไปยังพื้นที่อื่นได้อย่างยั่งยืน

สุขภาพที่ดีเริ่มจากการลงมือทำอย่างสม่ำเสมอ ขอชวนชาวชุมชนตำบลทุ่งคอกและทุกครอบครัวเริ่มปรับพฤติกรรมทีละข้อ พร้อมสนับสนุนการทำงานของ อสม. เพื่อให้แนวคิด พระเข้มแข็ง ชุมชนเป็นสุข กลายเป็นพลังสำคัญในการสร้างสังคมไทยที่ห่างไกลโรค NCDs

ที่มา – วัดหนองวัลย์เปรียง-สาธารณสุขสองพี่น้อง ติวเข้ม อสม. ดันโมเดล ‘พระเข้มแข็ง ชุมชนเป็นสุข’ สู้โรค NCDs