อ.ธรณ์ เล่ามหากาพย์คาบสมุทร 40 ปี 5 โครงการ
คุณเคยสงสัยไหมว่าโครงการใหญ่ๆ ที่จะเชื่อมคาบสมุทรไทยให้เป็นทางลัดการค้าสองมหาสมุทร ผ่านอุปสรรคอะไรบ้าง? วันนี้เราจะพาคุณไปติดตามเรื่องราวสุดเข้มข้นที่อ.ธรณ์ เล่ามหากาพย์คาบสมุทรเกือบ 40 ปี ผ่านการต่อสู้กับโครงการพัฒนาทะเล 5 โครงการใหญ่ ล่าสุดคือ ‘แลนด์บริดจ์ ชุมพร-ระนอง’ ที่กำลังเป็นประเด็นร้อน โดยอ.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ นักวิชาการทะเลชื่อดังจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้โพสต์เล่าประสบการณ์แบบละเอียดยิบในเฟซบุ๊ก เมื่อ 2 มี.ค. ที่ผ่านมา
คาบสมุทรที่พูดถึงคือภาคใต้ของไทย ฝั่งหนึ่งติดทะเลอันดามัน (มหาสมุทรอินเดีย) อีกฝั่งติดอ่าวไทย (แปซิฟิก) แนวคิดเชื่อมสองฝั่งนี้มีมานานตั้งแต่สมัยคอคอดกระ แต่ยุคที่อ.ธรณ์ได้เจอจริงๆ คือโครงการแลนด์บริดจ์และแนวทางต่างๆ ที่เกิดขึ้นในช่วง 40 ปีที่ผ่านมา แต่ละโครงการล้วนกระทบระบบนิเวศทะเลอย่างหนัก โดยเฉพาะแนวปะการังที่อุดมสมบูรณ์
อ.ธรณ์ เล่ามหากาพย์คาบสมุทร 5 โครงการที่สู้มา
อ.ธรณ์เล่าว่า ตลอดอาชีพนักวิทยาศาสตร์ทางทะเล เขาได้ลงพื้นที่สำรวจและต่อสู้เพื่อข้อมูลสิ่งแวดล้อมในโครงการใหญ่ 5 โครงการ โดยสิ่งที่ขาดเสมอคือข้อมูลธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่เพียงพอสำหรับการตัดสินใจ โครงการเหล่านี้ไม่เคยมีงบสำรวจทะเลที่สมน้ำสมเนื้อกับขนาดยักษ์ของมัน
สรุป 5 โครงการหลักที่อ.ธรณ์ เล่ามหากาพย์คาบสมุทร
- โครงการที่ 1: แลนด์บริดจ์กระบี่-ขนอม – มีถนนเซาท์เทิร์นเป็นมรดก แต่ยังไม่ลงทะเลจริงจังก็ล้มไปก่อน อ.ธรณ์ได้ไปดูพื้นที่แถวขนอมเท่านั้น
- โครงการที่ 2: แนวพังงา โคกกลอย – ลงพื้นที่ 2-3 ครั้งตามคำเชิญสมาคมท่องเที่ยว พบแนวปะการังใหม่และปลานกแก้วชนิดใหม่ของไทย แต่ยังไม่ถึงขั้น EIA ก็เงียบหาย
- โครงการที่ 3: ท่าเรือปากบารา – เร้าใจสุด! สนับสนุนทีมวิจัยคณะประมง ค้นพบปูทหารชนิดใหม่ของโลก กลายเป็นข่าวใหญ่ อ.ธรณ์ควักเงินเองสำรวจล่วงหน้า
- โครงการที่ 4: คลองไทย จังหวัดตรัง – จัดทีมใหญ่สำรวจทั้งจังหวัด พบปะการังน้ำตื้นใหม่หลายจุด เช่น เกาะไหง เกาะลันตา ข้อมูลเพียบแต่สุดท้ายไม่คืบหน้า
- โครงการที่ 5: แลนด์บริดจ์ ชุมพร-ระนอง – ล่าสุด! ใกล้สถานีวิจัยอันดามันที่ทีมอ.ธรณ์ทำงานมานานหลายสิบปี สำรวจหมู่เกาะกำซึ่งเป็นแนวปะการังสำคัญใกล้เส้นทางเรือ
หมู่เกาะกำเป็นจุดเสี่ยงสูงเพราะอยู่ใกล้โครงการทุกเส้นทาง อ.ธรณ์ฝึกลูกศิษย์ดำน้ำที่นี่มานับไม่ถ้วน บางคนกำลังจะเป็นศาสตราจารย์แล้ว แต่โครงการทุกครั้งขาดข้อมูลทะเลที่มั่นใจได้
ปัญหาหลักที่อ.ธรณ์ชี้ให้เห็นในมหากาพย์คาบสมุทร
อ.ธรณ์ย้ำชัดว่า “ผมไม่เคยปฏิเสธการพัฒนา” เขาเติบโตในกรุงเทพฯ ริมถนนเอกมัย เห็นตึกสูงระฟ้าตั้งแต่เด็ก แต่สิ่งที่ขาดคือการเริ่มต้นอย่างถูกต้องด้วยข้อมูลครบถ้วน ถ้าข้อมูลน้อยเกินไปเหมือน “ช้างด้วยข้อมูลมด” เขาก็ต้องออกมาพูดเพื่อสำนึกนักวิทยาศาสตร์และการสอนลูกศิษย์ 40 ปี
ปัจจุบัน EHIA ของแลนด์บริดจ์ ชุมพร-ระนอง ยังไม่ผ่านคชก. อ.ธรณ์เสนอให้ทบทวน เพิ่มข้อมูลสำรวจทะเลจริงจัง ร่วมมือหน่วยงานรัฐและมหาวิทยาลัยต่างๆ ลงทุนให้สมบูรณ์ แล้วค่อยตัดสินใจ จะเห็นด้วยหรือไม่ก็ตามข้อมูล
โครงการแลนด์บริดจ์นี้มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ สร้างท่าเรือน้ำลึกทั้งสองฝั่ง เชื่อมทางรถไฟ ทางหลวง เป็นทางลัดการค้าที่จะลดเวลาเดินเรือจากช่องแคบมะละกาได้มาก แต่ผลกระทบต่อปะการัง ระบบนิเวศทะเล และการท่องเที่ยวต้องไม่ถูกมองข้าม การมีข้อมูลสิ่งแวดล้อมที่แข็งแกร่งจะทำให้โครงการยั่งยืนและมั่นใจได้
จากประสบการณ์อ.ธรณ์ เล่ามหากาพย์คาบสมุทร เราควรเรียนรู้จากอดีต อย่าให้เป็นมหากาพย์รอบที่ 6 ที่ขาดข้อมูลอีก อ.ธรณ์บอกว่า “เรายังมีเวลา” มาทำให้ถูกต้องกันเถอะ
คุณคิดอย่างไรกับเรื่องนี้? โครงการพัฒนาควร balance กับสิ่งแวดล้อมยังไง? แสดงความเห็นในคอมเมนต์ด้านล่าง หรือแชร์บทความนี้ให้เพื่อนๆ ได้อ่านด้วยนะครับ เพื่อให้เสียงของเราถึงผู้ตัดสินใจ!
ที่มา – ‘อ.ธรณ์’ เล่ามหากาพย์คาบสมุทร 40 ปีสู้มาแล้ว 5 โครงการล่าสุด ‘แลนด์บริดจ์’ ชุมพร-ระนอง