วิกฤติกุ้งก้ามกรามกาฬสินธุ์ อากาศแปรปรวน

วิกฤติกุ้งก้ามกรามกาฬสินธุ์ กำลังสร้างความกังวลให้กับเกษตรกรในหลายพื้นที่ หลังสภาพอากาศแปรปรวนอย่างหนัก บางวันอากาศร้อนจัด ขณะที่บางวันมีฝนตกต่อเนื่อง ทำให้กุ้งปรับตัวไม่ทันและเกิดการน็อกตาย ส่งผลให้อัตรารอดของลูกกุ้งลดลง และปริมาณกุ้งที่พร้อมจับจำหน่ายไม่เป็นไปตามแผนที่วางไว้

กุ้งก้ามกรามถือเป็นสัตว์เศรษฐกิจสำคัญของจังหวัดกาฬสินธุ์ และเป็นสินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือสินค้า GI ลำดับที่ 4 ของจังหวัด ต่อจากผ้าไหมแพรวา ข้าวเหนียวเขาวง และพุทราบ้านโพน อาชีพนี้สร้างรายได้ให้กับครัวเรือนจำนวนมาก แต่ในช่วงที่ผ่านมา เกษตรกรต้องเผชิญทั้งปัญหาการเลี้ยง การจำหน่าย และต้นทุนการผลิตที่เพิ่มสูงขึ้นพร้อมกัน

วิกฤติกุ้งก้ามกรามกาฬสินธุ์ จากอากาศแปรปรวน

นายณัฐวุฒิ วิริยสถิตย์กุล หัวหน้ากลุ่มแปลงใหญ่ศิริวรรณฟาร์มกุ้ง ระบุว่า ตั้งแต่ช่วงเข้าพรรษาจนถึงปัจจุบัน บรรยากาศการซื้อขายค่อนข้างซบเซา สาเหตุสำคัญมาจากอากาศที่ร้อนสลับฝน กุ้งจึงปรับตัวไม่ทันและมีอัตรารอดต่ำ โดยเฉพาะลูกกุ้งที่เพิ่งปล่อยลงบ่อ ส่งผลให้จำนวนกุ้งในบ่อลดลงและต้องใช้เวลาเลี้ยงนานขึ้นกว่าจะได้ขนาดตามต้องการ

เดิมเกษตรกรบางรายวางแผนปล่อยลูกกุ้งในเดือนสิงหาคม เพื่อให้มีอายุประมาณ 5 เดือนและจับขายได้ในช่วงเทศกาลปีใหม่ 2570 ซึ่งเป็นช่วงที่ความต้องการบริโภคมักเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม เมื่อกุ้งในบ่อมีจำนวนไม่มากและกุ้งขนาดจับขายขาดตลาด ผู้เลี้ยงบางรายจึงจำเป็นต้องจับกุ้งก่อนวัย เพื่อให้มีเงินหมุนเวียนและช่วยประคองธุรกิจในช่วงการค้าชะลอตัว

กุ้งโตไม่เต็มวัย แต่ต้องเร่งจับขาย

สถานการณ์ครั้งนี้ทำให้พ่อค้าคนกลางจากจังหวัดสกลนครและนครพนมเข้ามารับซื้อกุ้ง เพื่อนำไปประกอบอาหารและเตรียมเปิดตัวเมนูกุ้งในช่วงเทศกาลปีใหม่ เกษตรกรจึงต้องคัดกุ้งที่มีขนาดใหญ่ แม้จะมีอายุเพียงประมาณ 3 เดือน โดยเลือกขนาดราว 26-30 ตัวต่อกิโลกรัม เพื่อให้ตรงกับความต้องการของตลาด

ราคาขายหน้าบ่อยังอยู่ที่ประมาณกิโลกรัมละ 250 บาท ส่วนราคาขายส่งอยู่ที่ประมาณ 280-300 บาทต่อกิโลกรัม โดยราคาที่เพิ่มขึ้นส่วนหนึ่งเป็นค่าเดินทางและค่าน้ำมันของผู้รับซื้อ แต่แม้จะมีคำสั่งซื้อเข้ามา เกษตรกรก็ยังไม่ได้รับประโยชน์เต็มที่ เพราะต้องขายกุ้งที่ยังโตไม่เต็มวัยและมีต้นทุนการเลี้ยงสูงกว่าปกติ

ต้นทุนสูงกดดันเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้ง

นอกจากปัญหาอากาศแล้ว ผู้เลี้ยงยังต้องแบกรับต้นทุนหลายด้าน ทั้งค่าสูบน้ำ ค่าแรงงาน ค่าพันธุ์กุ้ง และค่าอาหารกุ้ง ค่าพันธุ์กุ้งอยู่ที่ประมาณตัวละ 35-38 สตางค์ ขณะที่อาหารกุ้งมีราคาประมาณกระสอบละ 800-1,000 บาท เมื่อรวมกับค่าน้ำมันและค่าใช้จ่ายประจำฟาร์ม ทำให้กำไรต่อรอบลดลงอย่างเห็นได้ชัด

• สภาพอากาศแปรปรวน: อุณหภูมิเปลี่ยนเร็ว ทำให้กุ้งเครียดและน็อกตายได้ง่าย
• อัตรารอดของลูกกุ้งลดลง: จำนวนกุ้งในบ่อไม่เป็นไปตามเป้าหมาย และต้องบริหารการเลี้ยงอย่างใกล้ชิด
• ต้นทุนอาหารและพลังงานเพิ่มขึ้น: ค่าอาหารกุ้ง ค่าน้ำมัน และค่าสูบน้ำส่งผลโดยตรงต่อกำไร
• ตลาดซบเซา: กำลังซื้อที่ลดลงทำให้การซื้อขายไม่คึกคักเหมือนช่วงที่ผ่านมา
• ต้องจับขายก่อนวัย: เกษตรกรบางรายจำเป็นต้องขายกุ้งอายุประมาณ 3 เดือน เพื่อรักษาสภาพคล่องของกิจการ

พื้นที่เลี้ยงกุ้งสำคัญของจังหวัดกาฬสินธุ์อยู่ในตำบลนาเชือก บัวบาน คลองขาม ดอนสมบูรณ์ หัวหิน และลำคลอง แต่ละกลุ่มเตรียมกุ้งสำรองไว้จำหน่ายในช่วงปีใหม่หลายตัน ขณะที่กลุ่มศิริวรรณฟาร์มกุ้งคาดว่าจะมีกุ้งสำรองประมาณ 30 ตัน หากสภาพอากาศเอื้ออำนวยและตลาดกลับมาคึกคัก เกษตรกรยังมีโอกาสสร้างรายได้ในช่วงเทศกาล

อย่างไรก็ตาม วิกฤติกุ้งก้ามกรามกาฬสินธุ์ สะท้อนให้เห็นว่าผู้เลี้ยงต้องรับความเสี่ยงหลายด้าน ตั้งแต่สภาพภูมิอากาศ ต้นทุนการผลิต ไปจนถึงกำลังซื้อของผู้บริโภค การช่วยเหลือจากภาครัฐจึงควรครอบคลุมทั้งการควบคุมราคาปัจจัยการผลิต การสนับสนุนความรู้ด้านการจัดการคุณภาพน้ำ และการเพิ่มช่องทางจำหน่ายให้เกษตรกรเข้าถึงผู้บริโภคโดยตรง

หากผู้บริโภคช่วยอุดหนุนกุ้งก้ามกรามจากเกษตรกรในพื้นที่ รวมถึงหน่วยงานต่าง ๆ ร่วมวางแผนรับมืออากาศแปรปรวนอย่างจริงจัง อาชีพเลี้ยงกุ้ง GI ของกาฬสินธุ์ก็มีโอกาสกลับมาแข็งแรงอีกครั้ง การเลือกซื้อสินค้าท้องถิ่นในวันนี้จึงไม่ได้ช่วยแค่เกษตรกรรายเดียว แต่ยังช่วยรักษาเศรษฐกิจชุมชนและเอกลักษณ์ของจังหวัดกาฬสินธุ์ให้เดินหน้าต่อไปได้

ที่มา – กุ้งก้ามกรามกาฬสินธุ์วิกฤติ! อากาศแปรปรวนน็อกตาย ต้นทุนพุ่ง จำใจจับขายก่อนวัย