พิษรถยนต์ไฟฟ้าทำฮอนด้าขาดทุน 9 หมื่นล้านเยน

วงการยานยนต์โลกกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เมื่อรถยนต์ไฟฟ้าเคยถูกมองว่าเป็นคำตอบของอนาคต แต่ความต้องการซื้อในบางตลาดกลับชะลอตัวเร็วกว่าที่หลายบริษัทคาดการณ์ไว้ หนึ่งในผู้ผลิตที่ได้รับผลกระทบอย่างชัดเจนคือฮอนด้า มอเตอร์ ซึ่งต้องรายงานผลประกอบการขาดทุนสุทธิครั้งประวัติศาสตร์ จนกลายเป็นข่าวใหญ่ในอุตสาหกรรมยานยนต์

กรณี พิษรถยนต์ไฟฟ้าทำฮอนด้าขาดทุน 9 หมื่นล้านเยน สะท้อนให้เห็นว่า การทุ่มเงินลงทุนจำนวนมหาศาลกับเทคโนโลยีใหม่ไม่ใช่เรื่องที่การันตีความสำเร็จเสมอไป เพราะนอกจากต้องพิจารณาความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีแล้ว บริษัทยังต้องติดตามพฤติกรรมผู้บริโภค ต้นทุนการผลิต นโยบายภาครัฐ และภาวะเศรษฐกิจในแต่ละประเทศอย่างใกล้ชิด

พิษรถยนต์ไฟฟ้าทำฮอนด้าขาดทุน 9 หมื่นล้านเยน

รายงานข่าวระบุว่า ฮอนด้าขาดทุนสุทธิสูงถึง 4.239 แสนล้านเยน หรือประมาณ 9 หมื่นล้านบาท ในปีงบการเงินที่ผ่านมา ถือเป็นการขาดทุนสุทธิครั้งแรกของบริษัทนับตั้งแต่เข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ตัวเลขดังกล่าวจึงไม่ใช่เพียงผลประกอบการที่ลดลงตามวัฏจักรธุรกิจทั่วไป แต่เป็นสัญญาณเตือนถึงแรงกดดันที่รุนแรงต่อกลยุทธ์ของบริษัท

สาเหตุสำคัญมาจากค่าใช้จ่ายในการปรับลดเป้าหมายด้านรถยนต์ไฟฟ้า หลังความต้องการในตลาดอเมริกาเหนือไม่ได้ขยายตัวตามที่ประเมินไว้เดิม ฮอนด้าจึงต้องทบทวนแผนงานหลายด้าน ทั้งการเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นใหม่ การสร้างโรงงาน และการพัฒนาห่วงโซ่ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับรถยนต์ไฟฟ้า การยกเลิกหรือชะลอโครงการเหล่านี้ทำให้บริษัทต้องรับรู้ต้นทุนและค่าใช้จ่ายจำนวนมากในช่วงเวลาเดียวกัน

พิษรถยนต์ไฟฟ้าทำฮอนด้าขาดทุน 9 หมื่นล้านเยน สะท้อนความเสี่ยงของการลงทุน

ก่อนหน้านี้ ฮอนด้าเคยวางแผนเชิงรุกเพื่อแข่งขันกับผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าจากจีน โดยตั้งเป้าลงทุนสูงถึง 10 ล้านล้านเยนภายในปี 2573 และต้องการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าให้ได้ปีละ 2 ล้านคัน นอกจากนี้ยังมีเป้าหมายยุติการจำหน่ายรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปทั่วโลกภายในปี 2583 แผนดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของบริษัทในการเข้าสู่ยุคพลังงานสะอาดอย่างเต็มตัว

อย่างไรก็ตาม ตลาดจริงกลับมีความซับซ้อนมากกว่าที่คาดไว้ ผู้บริโภคในอเมริกาเหนือจำนวนไม่น้อยยังมีข้อกังวลเรื่องราคาซื้อ ระยะทางวิ่งต่อการชาร์จ ความพร้อมของสถานีชาร์จ และระยะเวลาในการเติมพลังงาน ปัจจัยเหล่านี้ทำให้รถยนต์ไฮบริดยังคงได้รับความนิยม เพราะสามารถช่วยประหยัดน้ำมันได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้งานมากเกินไป

เมื่อยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าชะลอตัว ฮอนด้าจึงตัดสินใจยกเลิกแผนเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นใหม่ 3 รุ่นในอเมริกาเหนือ พร้อมระงับโครงการสร้างห่วงโซ่ธุรกิจรถยนต์ไฟฟ้าแบบครบวงจรในแคนาดา และหันกลับมาให้ความสำคัญกับรถยนต์ไฮบริดมากขึ้น การปรับทิศทางครั้งนี้อาจช่วยให้บริษัทตอบสนองต่อความต้องการของตลาดได้เร็วกว่าเดิม แต่ก็ต้องแลกกับต้นทุนจากการเปลี่ยนแผนที่วางไว้แล้ว

ปัญหาภายในองค์กรและบทเรียนจากการตัดสินใจ

นอกจากปัจจัยด้านตลาดแล้ว ฮอนด้ายังยอมรับว่ากลไกการกำกับดูแลภายในองค์กรมีช่องโหว่ ประธานคณะกรรมการบริหารเปิดเผยว่า คณะกรรมการบริหารและกรรมการอิสระมีบทบาทเพียงติดตามผล แต่ไม่ได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการวิเคราะห์ความเสี่ยงหรือตัดสินใจลงทุนตั้งแต่ระยะแรก ส่งผลให้บางครั้งคณะกรรมการได้รับทราบรายละเอียดของโครงการก็ต่อเมื่อแผนใช้เงินลงทุนจำนวนมากได้รับการอนุมัติไปแล้ว

ประเด็นนี้น่าสนใจมาก เพราะการลงทุนด้านรถยนต์ไฟฟ้าต้องใช้ทั้งเงิน เวลา และบุคลากรจำนวนมหาศาล หากองค์กรมีระบบตรวจสอบที่ไม่เข้มแข็ง ผู้บริหารอาจตัดสินใจโดยอ้างอิงสมมติฐานเดิมมากเกินไป ขณะที่ตลาดและเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา การมีคณะกรรมการที่เข้าถึงข้อมูลตั้งแต่ต้นจึงช่วยให้บริษัทมองเห็นความเสี่ยงและทางเลือกอื่นได้ทันก่อนเกิดความเสียหาย

หลังจากนี้ ฮอนด้ามีแนวทางปฏิรูปการทำงาน โดยให้คณะกรรมการเข้าไปสังเกตการณ์การประชุมของสภาผู้บริหารมากขึ้น เพื่อรับรู้ข้อมูลเกี่ยวกับแผนลงทุนและสามารถตรวจสอบสมมติฐานสำคัญได้ล่วงหน้า แนวทางดังกล่าวจะช่วยเปลี่ยนบทบาทของคณะกรรมการจากผู้รับทราบผลลัพธ์ มาเป็นผู้ร่วมตั้งคำถามและถ่วงดุลการตัดสินใจ

ตลาดรถยนต์ไฟฟ้ายังมีอนาคตหรือไม่

แม้กรณี พิษรถยนต์ไฟฟ้าทำฮอนด้าขาดทุน 9 หมื่นล้านเยน จะสร้างความกังวล แต่ไม่ได้หมายความว่ารถยนต์ไฟฟ้าจะหมดอนาคต ความต้องการในแต่ละภูมิภาคมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน ตลาดบางประเทศยังเติบโตจากแรงสนับสนุนของรัฐบาล ต้นทุนแบตเตอรี่ที่ลดลง และโครงสร้างพื้นฐานที่พัฒนาขึ้น ขณะที่บางตลาดอาจต้องใช้เวลานานกว่าจะเปลี่ยนผ่านจากรถยนต์เครื่องยนต์สันดาป

สิ่งที่ผู้ผลิตควรทำคือวางแผนแบบยืดหยุ่น ไม่ยึดติดกับคำตอบเพียงทางเดียว การพัฒนารถยนต์ไฟฟ้าควรเดินหน้าควบคู่กับรถยนต์ไฮบริดและรถยนต์ประหยัดพลังงาน เพื่อให้บริษัทสามารถปรับสัดส่วนสินค้าให้เหมาะกับความต้องการของผู้บริโภคในแต่ละช่วงเวลา นอกจากนี้ยังควรให้ความสำคัญกับการควบคุมต้นทุนและการสร้างกำไรที่ยั่งยืน มากกว่าการแข่งขันด้านจำนวนยอดผลิตเพียงอย่างเดียว

• ติดตามยอดขายจริงของแต่ละตลาดอย่างต่อเนื่อง
• แบ่งการลงทุนเป็นระยะ เพื่อลดความเสี่ยงจากการทุ่มเงินครั้งเดียว
• เปิดโอกาสให้คณะกรรมการตรวจสอบโครงการตั้งแต่เริ่มต้น
• พัฒนารถยนต์หลายรูปแบบให้สอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภค
• ประเมินต้นทุนตลอดวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์อย่างรอบด้าน

โดยสรุป พิษรถยนต์ไฟฟ้าทำฮอนด้าขาดทุน 9 หมื่นล้านเยน เป็นบทเรียนสำคัญของการทำธุรกิจในยุคที่เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว บริษัทที่มีวิสัยทัศน์ระยะยาวยังจำเป็นต้องกล้าลงทุน แต่ต้องมาพร้อมระบบตรวจสอบที่รอบคอบ การรับฟังข้อมูลจากหลายฝ่าย และแผนสำรองที่พร้อมปรับตามสถานการณ์ สำหรับฮอนด้า การกลับมาเน้นรถยนต์ไฮบริดอาจเป็นโอกาสฟื้นกำไรในระยะสั้น ขณะเดียวกันบริษัทก็ยังต้องพิสูจน์ว่าจะสามารถสร้างสมดุลระหว่างนวัตกรรมกับความมั่นคงทางการเงินได้หรือไม่

มุมมองที่น่าติดตามคือ ผู้ผลิตรถยนต์ไม่ควรเร่งเปลี่ยนผ่านเพียงเพราะกระแสตลาด แต่ควรเดินหน้าในจังหวะที่เหมาะสมกับลูกค้าและศักยภาพขององค์กร หากฮอนด้าปรับโครงสร้างการตัดสินใจได้สำเร็จ วิกฤติครั้งนี้ก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการวางกลยุทธ์ใหม่ที่แข็งแรงกว่าเดิม

ที่มา – พิษอีวี ทำ “ฮอนด้า” ขาดทุน 9 หมื่นล้านเยน